نمونه سوال فصل ۱۲ علوم هفتم با جواب

کمبود ویتامین D باعث می‌شود استخوان‌ها کلسیم کافی جذب نکنند و نرم بمانند؛ حتی ممکن است شکل آن‌ها تغییر کند. ساخت ویتامین با کمک آفتاب در متن برای ویتامین D مطرح شده و نمی‌توان آن را به همهٔ ویتامین‌های محلول در چربی تعمیم داد. هویج نیز مادهٔ پیش‌ساز ویتامین A دارد، نه خود این ویتامین. نقش مربوط به بینایی در نور کم به ویتامین A مربوط است (صفحهٔ ۱۱۳). پاسخ: گزینهٔ ۱

طبق کتاب، انرژی حاصل از جرم معینی چربی تقریباً دو برابر انرژی حاصل از همان جرم کربوهیدرات است (صفحهٔ ۱۱۰). مقدار چربی حذف‌شده برابر است با $6-2=4\,\mathrm{g}$. برای جبران انرژی آن، تقریباً $2\times4=8\,\mathrm{g}$ کربوهیدرات لازم است. بنابراین مقدار نهایی کربوهیدرات باید برابر با $12+8=20\,\mathrm{g}$ باشد. پاسخ: گزینهٔ ۳

پروتئین‌های غذایی در دستگاه گوارش به آمینواسیدها تجزیه می‌شوند و پس از جذب، آمینواسیدها در یاخته‌ها برای ساخت پروتئین‌های جدید به کار می‌روند. بدن نمی‌تواند آمینواسیدهای ضروری را بسازد و باید آن‌ها را از غذا بگیرد. بنابراین، اگر یک منبع پروتئینی فاقد آمینواسیدی ضروری باشد، افزایش مقدار مصرف همان منبع، آن آمینواسید را فراهم نمی‌کند؛ لازم است غذای دیگری که آن آمینواسید را دارد مصرف شود. پس مقدار کافی پروتئین به‌تنهایی تضمین‌کنندهٔ دریافت همهٔ آمینواسیدهای ضروری نیست (صفحهٔ ۱۱۱). پاسخ: گزینهٔ ۴

در کتاب، کمبود آهن یکی از عوامل کم‌خونی معرفی شده است؛ از سوی دیگر، ویتامین‌های گروه B نیز در پیشگیری از کم‌خونی نقش دارند. پس صرف اطلاع از کم‌خونی، برای نسبت دادن آن فقط به کمبود آهن کافی نیست. خون‌ریزی لثه نیز صرفاً می‌تواند با دریافت ناکافی ویتامین C مرتبط باشد و تشخیص قطعی ایجاد نمی‌کند. همچنین توانایی بدن در ساخت ویتامین D با کمک آفتاب، مانع قطعی بروز کمبود آن نیست. (صفحهٔ ۱۱۲ تا ۱۱۴) پاسخ: گزینهٔ ۴

نشاسته و سلولز هر دو کربوهیدرات مرکب‌اند و از مولکول‌های گلوکز ساخته می‌شوند. بااین‌حال، کتاب تصریح می‌کند که بدن انسان نمی‌تواند از انرژی سلولز استفاده کند؛ بنابراین یکسان بودن واحد سازنده، به‌تنهایی نشان‌دهندهٔ یکسان بودن امکان استفاده از انرژی نیست. همچنین خوراکی‌های دارای سلولز برای سلامت مفیدند و انرژی‌زا نبودن سلولز برای انسان، به معنای بی‌فایده بودن آن نیست. (صفحهٔ ۱۰۸ و ۱۰۹) پاسخ: گزینهٔ ۲

ید در خوراکی‌های دریایی فراوان است و در تنظیم فعالیت یاخته‌ها و رشد بدن نقش دارد. نقش‌های آهن و کلسیم نباید جابه‌جا شوند: کلسیم از مواد اصلی استخوان و آهن از اجزای ساختار یاخته‌های قرمز خون است. سدیم نیز فقط در نمک یافت نمی‌شود و مصرف زیاد آن خطر فشارخون و پوکی استخوان را افزایش می‌دهد. (صفحهٔ ۱۱۳ و ۱۱۴) پاسخ: گزینهٔ ۱

نشاسته با اتصال مولکول‌های گلوکز به یکدیگر ساخته می‌شود و از کربوهیدرات‌های مرکب است (صفحهٔ ۱۰۹). در مقابل، واحدهای سازندهٔ پروتئین‌ها آمینواسیدها هستند. پروتئین غذایی در دستگاه گوارش تجزیه می‌شود و آمینواسیدهای حاصل، پس از جذب، برای ساخت پروتئین‌های جدید در یاخته‌ها به کار می‌روند. همچنین بدن توانایی ساخت آمینواسیدهای ضروری را ندارد (صفحهٔ ۱۱۱). بنابراین فقط گزینهٔ اول هر دو فرایند را درست بیان می‌کند. پاسخ: گزینهٔ ۱

کتاب هشدار می‌دهد که مصرف روزانهٔ بیش از $5\,\mathrm{g}$ نمک، سلامت را به خطر می‌اندازد (صفحهٔ ۱۱۴). مجموع نمک مصرف‌شده پیش از شام برابر است با: $1.5+2+0.5=4\,\mathrm{g}$. بنابراین، برای عبور نکردن از مرز ذکرشده، نمک شام حداکثر باید برابر با $5-4=1\,\mathrm{g}$ باشد. این محاسبه فقط دربارهٔ عبور نکردن از مرز مطرح‌شده در سؤال است و به‌تنهایی سالم‌بودن کل برنامهٔ غذایی را نشان نمی‌دهد. پاسخ: گزینهٔ ۳

چربی فقط سوخت بدن نیست؛ در ساخت غشای یاخته‌ها شرکت می‌کند و بافت چربی پیرامون اندام‌های داخلی نیز در محافظت از آنها نقش دارد (صفحهٔ ۱۰۹). از سوی دیگر، احتمال رسوب چربی‌های جامد در رگ‌ها بیشتر از چربی‌های مایع است و روغن زیتون نمونه‌ای از چربی گیاهی مایع به شمار می‌رود (صفحهٔ ۱۱۰). پس نباید نقش‌های ضروری چربی را نادیده گرفت یا چربی محافظ پیرامون اندام‌ها را با رسوب چربی در رگ‌ها یکسان دانست. استدلال گزینهٔ چهارم هر دو جنبهٔ سودمند و زیان‌بار را در نظر می‌گیرد. پاسخ: گزینهٔ ۴

ویتامین C و ویتامین‌های گروه B در گروه ویتامین‌های محلول در آب قرار می‌گیرند؛ در بدن ذخیره نمی‌شوند و مقدار اضافی آنها با ادرار دفع می‌شود. با این حال، نقش‌های بیان‌شده برای آنها متفاوت است: ویتامین C در سلامت پوست و لثه و ویتامین‌های گروه B در پیشگیری از کم‌خونی و ریزش مو نقش دارند. همچنین نیاز اندک بدن به ویتامین‌ها به معنای بی‌اهمیت بودن کمبود آنها نیست (صفحهٔ ۱۱۲–۱۱۳). پاسخ: گزینهٔ ۲

طبق معیار مطرح‌شده در کتاب، تنوع بیشتر مواد مغذی با ارزش غذایی بیشتر همراه است؛ بنابراین از این نظر خوراکی «ب» برتری دارد. با این حال، تغذیهٔ سالم مستلزم دریافت همهٔ مواد مغذی به مقدار کافی، تأمین انرژی موردنیاز و تهیهٔ بهداشتی و سالم غذاست. برابر بودن انرژی یا بیشتر بودن تنوع مواد مغذی یک خوراکی، به‌تنهایی کفایت کل برنامهٔ غذایی را ثابت نمی‌کند (صفحهٔ ۱۱۴–۱۱۵). پاسخ: گزینهٔ ۴

در این آزمایش، با توجه به فرض سؤال، کاهش جرم فقط ناشی از خروج آب است؛ این روش برای بررسی مقدار آب میوه‌ها به کار می‌رود (صفحهٔ ۱۱۴). جرم آب نمونهٔ میوهٔ «الف» برابر است با $120-24=96\,\mathrm{g}$؛ پس در هر $100\,\mathrm{g}$ آن، مقدار آب برابر با $\frac{96}{120}\times100=80\,\mathrm{g}$ است. جرم آب نمونهٔ میوهٔ «ب» نیز $80-24=56\,\mathrm{g}$ است؛ بنابراین هر $100\,\mathrm{g}$ آن، $\frac{56}{80}\times100=70\,\mathrm{g}$ آب دارد. اختلاف مقدار آب در جرم یکسان از این دو میوه برابر با $80-70=10\,\mathrm{g}$ است. پاسخ: گزینهٔ ۱