نمونه سوال فصل ۱ علوم هفتم با جواب

در روش ارائه‌شده، گروه ابتدا انتظار خود را ثبت می‌کند، سپس آزمایش را انجام می‌دهد و یافته‌ها را می‌نویسد. در پایان، همین دو دسته اطلاعات با هم مقایسه می‌شوند تا درستی یا نادرستی پیش‌بینی روشن شود. بنابراین متفاوت‌بودن مشاهده و پیش‌بینی، به‌خودی‌خود نشانهٔ خطای آزمایش نیست. بازنویسی پیش‌بینی اولیه یا کنارگذاشتن مشاهده‌ها نیز این مقایسه را بی‌اعتبار می‌کند و رأی‌گیری جای بررسی نتیجه‌های آزمایش را نمی‌گیرد. (صفحهٔ ۳–۴) پاسخ: گزینهٔ ۴

در این فعالیت، هفت بشر به کار می‌رود و در هرکدام باید $50$ میلی‌لیتر آب ریخته شود. بنابراین حجم کل آب برابر است با $V=7\times50=350\,\mathrm{mL}$. گنجایش $100$ میلی‌لیتری بشرها نباید به جای حجم آب مصرفی قرار گیرد؛ زیرا قرار نیست ظرف‌ها کاملاً پر شوند. (صفحهٔ ۳–۴) پاسخ: گزینهٔ ۲

فناوری زمانی شکل می‌گیرد که دانش علمی به کاربرد عملی برسد؛ بنابراین توضیح یک ایده به‌تنهایی کافی نیست. همچنین پیشرفت علم و فناوری از همکاری متخصصان شاخه‌های مختلف بهره می‌برد. پارک‌های علم و فناوری نیز با آموزش، مشاوره و فراهم‌کردن امکانات به رشد ایده‌ها کمک می‌کنند. از سوی دیگر، داشتن فایده به معنای نداشتن زیان نیست و ارزیابی فناوری باید هر دو جنبه را در بر بگیرد. تنها برنامهٔ نخست با همهٔ این نکات سازگار است. (صفحهٔ ۴–۵) پاسخ: گزینهٔ ۱

فناوری به کاربرد عملی دانش مربوط است و ساخت خودرو یکی از نمونه‌های آن به شمار می‌آید. خودرو رفت‌وآمد را آسان‌تر و سریع‌تر کرده، اما مصرف سوخت فسیلی در آن به افزایش آلودگی هوا نیز انجامیده است. بنابراین وجود زیان، فناوری‌بودن خودرو را نفی نمی‌کند و وجود فایده نیز دلیل کنارگذاشتن بررسی زیان‌ها نیست. همچنین از یک مثال نمی‌توان نتیجه گرفت که همهٔ فناوری‌ها الزاماً آلودگی هوا ایجاد می‌کنند. (صفحهٔ ۴–۵) پاسخ: گزینهٔ ۴

متن، پیشرفت سریع علم و فناوری را حاصل همکاری دانشمندان شاخه‌های مختلف و متخصصان دیگر معرفی می‌کند؛ پس تقسیم علوم به شاخه‌های گوناگون به معنای جدایی فعالیت آن‌ها نیست. از سوی دیگر، تبدیل دانش به فراوردهٔ کاربردی در قلمرو فناوری قرار می‌گیرد و تولید و استفاده از سوخت هسته‌ای نمونه‌ای از همین فعالیت مشترک است. (صفحهٔ ۴–۵) همکاری متخصصان نیز جای تجربه و مهارت‌های عملی را نمی‌گیرد؛ زیرا در حل مسائل، تفکر، تجربه و مهارت در کنار یکدیگر به کار می‌روند. (صفحهٔ ۲–۳) پاسخ: گزینهٔ ۱

در جدول دستور آزمایش، بشر شمارهٔ $5$ برای اتانول و بشر شمارهٔ $6$ برای روغن مایع در نظر گرفته شده است. در وضعیت سؤال، مشاهدهٔ بشر شمارهٔ $5$ در واقع مربوط به روغن و مشاهدهٔ بشر شمارهٔ $6$ مربوط به اتانول است. چون فرض شده خود مشاهده‌ها درست ثبت شده‌اند و تنها همین جابه‌جایی رخ داده است، باید ارتباط این دو مشاهده با نام مواد اصلاح شود؛ دلیلی برای کنارگذاشتن داده‌های بشرهای دیگر یا تغییر داده‌ها بر اساس پیش‌بینی وجود ندارد. (صفحه‌های ۳ و ۴) پاسخ: گزینهٔ ۳

در معرفی جابربن‌حیان، بر هدف‌داشتن و نظم در اجرای فعالیت‌های تجربی تأکید شده است. بنابراین، تعیین پرسش و اجرای فعالیت‌های مرتبط با آن طبق برنامه، با دیدگاه او سازگار است. پذیرش ادعا بدون بررسی، انجام آزمایش‌های بی‌ارتباط و کنارگذاشتن آزمون پیش‌بینی، این ویژگی را ندارند. (صفحهٔ ۴) پاسخ: گزینهٔ ۱

فناوری زمانی شکل می‌گیرد که دانش علمی در عمل به کار گرفته شود و به ساخت فراورده یا راه‌حلی برای نیازهای زندگی بینجامد. ساخت تلفن نمونه‌ای از این تبدیل است، زیرا امکان ارتباط از فاصله‌های دور را فراهم می‌کند. پرسش‌سازی، آزمایش و سامان‌دهی داده‌ها می‌توانند در فرایند یادگیری و پژوهش علمی نقش داشته باشند، اما به‌تنهایی مصداق تبدیل دانش به یک فراوردهٔ کاربردی نیستند. (صفحه‌های ۴ و ۵) پاسخ: گزینهٔ ۴

در دستور فعالیت، اندازه‌گیری آب بر عهدهٔ استوانهٔ مدرج است و در هر بشر باید $50$ میلی‌لیتر آب ریخته شود. همچنین، مقدار هر مادهٔ جامد یک قاشقک و مقدار هر مادهٔ مایع چند قطره است. همزن شیشه‌ای برای هم‌زدن محتویات به کار می‌رود، نه اندازه‌گیری حجم آب. بنابراین فقط گزارش سوم با روش تعیین‌شده سازگار است. (صفحهٔ ۳–۴) پاسخ: گزینهٔ ۳

گروه برای $4$ ماده حل‌شدن و برای $3$ ماده حل‌نشدن را پیش‌بینی کرده است. از $3$ ماده‌ای که طبق گزارش حل شده‌اند، $2$ ماده در دستهٔ نخست بوده‌اند؛ پس در این دسته $2$ پیش‌بینی درست و $4-2=2$ پیش‌بینی نادرست وجود دارد. همچنین، $3-2=1$ ماده از دستهٔ دوم برخلاف پیش‌بینی حل شده است؛ بنابراین از این دسته، $3-1=2$ پیش‌بینی درست است. در مجموع تعداد پیش‌بینی‌های درست برابر با $2+2=4$ است. این شمارش بر مقایسهٔ جداگانهٔ مشاهده و پیش‌بینی برای هر ماده تکیه دارد. (صفحهٔ ۳–۴) پاسخ: گزینهٔ ۱

آغاز فصل، موفقیت در پاسخ‌گویی به مسائل را حاصل استفاده از تفکر، تجربه و مهارت‌های مختلف معرفی می‌کند. همچنین این مسیر را ویژهٔ متخصصان نمی‌داند و دانش‌آموزان را نیز به یادگیری دانش و تقویت مهارت‌ها برای حل مسائل زندگی دعوت می‌کند. بنابراین نه حضور در آزمایشگاه شرط همیشگی این مسیر است، نه تجربه جای تفکر را می‌گیرد و نه حل مسئله به متخصصان محدود می‌شود. (صفحهٔ ۲–۳) پاسخ: گزینهٔ ۴