خلاصه درس ۱۱ عربی هفتم؛ درسنامه و نکات مهم

برای فهمیدن پاسخ‌های عددی، اول عددها را مثل یک نردبان یاد بگیر:

• یک تا چهار: واحِد، اِثْنانِ، ثَلاثَـة، أَرْبَعَة
• پنج تا هشت: خَمْسَة، سِتَّة، سَبْعَة، ثَمانِيَة
• نه تا دوازده: تِسْعَة، عَشَرَة، أَحَدَعَشَرَ، اِثْناعَشَرَ

هر دسته را بخوان، نگاهت را از صفحه بردار و دوباره بگو. به‌ویژه یازده و دوازده را با هم تمرین کن تا جابه‌جا نشوند.

چند واژه هم کمک می‌کنند بفهمی چه چیزی را می‌شماریم: «عَدَد» یعنی تعداد، «أُسْبوع» هفته و «شَهْر» ماه است. «عَلَم» پرچم و «أَلوان» رنگ‌هاست؛ یک رنگ را «لَوْن» می‌گویند. «جَواز» هم یعنی گذرنامه. مثلاً هنگام دیدن چند پرچم، دانستن واژه‌های پرچم، رنگ و عدد به فهم پرسش و پاسخ کمک می‌کند.

حالا عددها را در دو سخن حکمت‌آمیز پیدا کنیم. در سخن اول، «ثَلاثَـة» نشان می‌دهد که از سه چیز صحبت می‌شود: نگاه به قرآن، چهرهٔ پدر و مادر و دریا؛ این نگاه‌ها عبادت شمرده شده‌اند. «نَظَر» یعنی نگاه، «مُصْحَف» قرآن، «وَجْه» چهره و «بَحْر» دریاست. جمع دریا هم «بِحار» است.

سخن دوم از چهار چیز می‌گوید که کمشان هم زیاد است: فقر، درد، دشمنی و آتش. منظور این نیست که مقدارشان را حساب کنیم؛ پیام این است که حتی مقدار اندک آن‌ها هم رنج یا خطر دارد. مثلاً شعله‌ای کوچک را نباید بی‌اهمیت دانست.

دو واژهٔ شبیه را جدا نگه دار: وَجْه: چهره؛ وَجَع: درد.

«کَمْ» یعنی «چند» و برای پرسیدن تعداد به کار می‌رود. هنگام خواندن پرسش، اول آن را پیدا کن؛ بعد ببین چه چیزی شمرده می‌شود. مثلاً در «کَمْ کِتاباً هُنا؟» تعداد کتاب‌های اینجا را می‌خواهیم. اگر چهار کتاب باشد، پاسخ کوتاه «أَرْبَعَةٌ» کافی است.

گاهی واژهٔ «عَدَد» هم در پرسش می‌آید. این واژه فقط روشن می‌کند که صحبت از تعداد است؛ باز هم باید با عدد پاسخ بدهیم. لازم نیست در پاسخ کوتاه، همهٔ واژه‌های پرسش را تکرار کنیم.

برای اشتباه نکردن، نوع پرسش را بشناس: «هَلْ» یا «أَ» معمولاً پاسخ آری یا نه می‌خواهند؛ «مَنْ» دربارهٔ شخص می‌پرسد؛ اما «کَمْ» تعداد می‌خواهد.

در ترجمه، عدد و چیزی را که شمرده می‌شود کنار هم بفهم. مثلاً «سِتَّةِ أَيّامٍ» یعنی شش روز؛ «اثْناعَشَرَ شَهْراً» یعنی دوازده ماه. تغییر حرکت آخر واژه‌ها در این مرحله نباید تو را از معنای آشنای عدد دور کند.

دو واژهٔ متن آیه هم مهم‌اند: «اَلَّذي» بسته به جمله یعنی «کسی که» یا «که»، و «خَلَقَ» یعنی «آفرید». پس هنگام ترجمه، فقط عدد را پیدا نکن؛ ببین جمله دربارهٔ چه کسی و چه کاری است.

«شُهور» جمع «شَهْر» است؛ هر دو به ماه مربوط‌اند. همچنین «اَلْمَرْحَلَةُ الاِبْتِدائِيَّةُ» یعنی دورهٔ ابتدایی؛ اگر تعداد پایه‌های این دوره پرسیده شود، باید عدد مناسب را به عربی انتخاب کنی.

وقتی فقط می‌خواهی درستیِ یک جمله را بررسی کنی، «هَلْ» یا «أَ» به کار می‌آید؛ هر دو در این کاربرد یعنی «آیا». مثلاً با دیدنِ یک درخت می‌توانی بپرسی: «هَلْ هٰذِهِ شَجَرَةُ الْعِنَبِ؟» یعنی آیا این درختِ انگور است؟

اگر درست باشد، پاسخ با «نَعَم» یعنی بله شروع می‌شود؛ اگر درست نباشد، با «لا» یعنی نه. پس اینجا دنبال نامِ شخص، مکان یا تعداد نیستیم. پاسخ باید با بله یا نه هماهنگ باشد؛ نمی‌توانی بگویی «نه» و بعد همان چیزی را تأیید کنی که پرسش درباره‌اش بود.

«مَنْ» یعنی «چه کسی» یا «کیست»؛ با آن دربارهٔ شخص می‌پرسیم. مثلاً «مَنْ هوَ؟» یعنی او کیست؟ پاسخ می‌تواند نامِ شخص یا معرفیِ او باشد؛ مثلاً بگوییم او مدیرِ مدرسه است.

حالا یک کیف روی نیمکت پیدا کرده‌ای و می‌خواهی صاحبش را بشناسی. این بار «لِمَنْ» به کار می‌آید؛ یعنی «مالِ چه کسی». «مَنْ» شخص را معرفی می‌کند، اما «لِمَنْ» صاحبِ چیزی را می‌پرسد. در پاسخِ پرسشِ دوم، فقط گفتنِ «این کیف است» کافی نیست؛ باید بگویی کیف مالِ چه کسی است، مثلاً مالِ دوستم است.

«ما» و «ماذا» برای پرسیدنِ «چیست» یا «چه چیزی» به کار می‌روند. اگر چیزی را نمی‌شناسی، می‌توانی بپرسی «ما هٰذا؟» یعنی این چیست؟ اگر می‌خواهی بدانی دوستت چه چیزی در دست دارد، می‌پرسی «ماذا في يَدِكَ؟» یعنی چه چیزی در دستِ توست؟

در این پرسش‌ها باید نام یا نوعِ چیزِ مورد سؤال را در پاسخ بیاوری، نه تعداد یا صاحبش را. هنگام پاسخ، حواست به گوینده هم باشد: وقتی کسی نامِ تو را می‌پرسد، تو باید بگویی «اِسمي...» یعنی «نامِ من...»، نه «اِسمُكَ...» یعنی «نامِ تو...».

«أَيْنَ» یعنی «کجا» و از مکان می‌پرسد. اگر کسی بپرسد «أَيْنَ مَدينَةُ بابُلْسَر؟»، باید جای شهر را بگویی؛ مثلاً اینکه در شمالِ ایران است. گفتنِ «زیباست» ممکن است درست باشد، اما مکانِ شهر را مشخص نمی‌کند و پاسخِ این پرسش نیست.

وقتی پیش از «أَيْنَ»، واژهٔ «مِنْ» بیاید، معنی پرسش می‌شود «از کجا». پس «مِنْ أَيْنَ أَنْتَ؟» از جایی می‌پرسد که تو اهلِ آن هستی یا از آن آمده‌ای، نه جایی که همین حالا در آن نشسته‌ای. همیشه این واژهٔ کوچکِ پیش از کلمهٔ پرسشی را هم بخوان.

«كَمْ» یعنی «چند» و برای پرسیدنِ تعداد است. وقتی می‌پرسی «كَمْ طالِباً فـِي الصَّفِّ؟»، می‌خواهی بدانی چند دانش‌آموز در کلاس هستند. پس پاسخ باید تعداد را نشان دهد؛ معرفیِ دانش‌آموزان یا گفتنِ جای کلاس کافی نیست.

برای پیدا کردنِ پاسخ، لازم نیست همیشه همهٔ جمله را کلمه‌به‌کلمه ترجمه کنی. اول «كَمْ» را پیدا کن، بعد ببین چه چیزی شمرده می‌شود. مثلاً در پرسشِ تعدادِ رنگ‌های پرچمِ ایران، چیزی که می‌شماریم رنگ‌هاست؛ پاسخ «ثَلاثَةُ أَلوانٍ» است. کلمهٔ پرسشی، نوعِ اطلاعاتِ مورد نیاز را به تو نشان می‌دهد.