خلاصه درس ۱۰ عربی هفتم؛ درسنامه و نکات مهم

فرض کن برادر کوچکت پنهان شده و دنبال او می‌گردی. در عربی برای پرسیدن «کجا؟» از «أَیْنَ» استفاده می‌کنی. پس «أَیْنَ الْوَلَدُ الصَّغیرُ؟» یعنی «پسر کوچک کجاست؟». پاسخ باید جای او را روشن کند؛ مثلاً «تَحْتَ الْمِنْضَدَةِ» یعنی «زیر میز». برای شروع، این جفت‌ها را به خاطر بسپار: «فَوْقَ» بالا یا روی، «تَحْتَ» زیر، «أَمامَ» روبه‌رو و «خَلْفَ» پشت. «جَنْبَ» هم یعنی کنار. هنگام یادگیری، به وسایل اتاقت نگاه کن و جای هرکدام را در ذهن بگو؛ تصویرسازی کمک می‌کند واژه‌ها را جابه‌جا نکنی.

عنوان «اَلْحِکَمُ النّافِعَةُ» یعنی «حکمت‌های سودمند». سه سخن این بخش را با دقت به واژه‌ها می‌فهمیم: «حُسْنُ الْخُلُقِ نِصْفُ الدّینِ» یعنی خوش‌اخلاقی نیمی از دین است. «اَلْجَنَّةُ تَحْتَ أَقْدامِ الْأُمَّهاتِ» یعنی بهشت زیر پای مادران است؛ این سخن ارزش احترام به مادران را یادآوری می‌کند. «یَدُ اللهِ مَعَ الْجَماعَةِ» یعنی دست خدا با جماعت است و به اهمیت همراهی و همدلی اشاره دارد. دقت کن «تَحْتَ» یعنی زیر، ولی «مَعَ» یعنی با یا همراه؛ هر واژه را باید در همان جمله معنا کنیم.

برای پاسخ به «أَیْنَ» لازم نیست همیشه جمله‌ای بلند بسازی؛ یک عبارتِ نشان‌دهندهٔ مکان هم کافی است. «فَوْقَ الشَّجَرَةِ» یعنی بالای درخت و «فِي الْحَقیبَةِ» یعنی در کیف. «بَیْنَ» را برای میانِ چیزها به کار می‌بریم و «عِنْدَ أُمِّهِ» یعنی نزد مادرش. «وَراءَ» نیز مانند «خَلْفَ» معنی پشت می‌دهد. برای نشانی دادن، «عَلَى الْیَمینِ» یعنی در سمت راست و «عَلَى الْیَسارِ» یعنی در سمت چپ. اگر چیزی دورتر باشد، می‌توانی بگویی «هُناكَ»، یعنی آنجا؛ در برابر آن، «هُنا» یعنی اینجا.

حالا یک تفاوت مهم را ببین: «أَیْنَ» یعنی کجا، اما «مِنْ أَیْنَ» یعنی از کجا و در گفت‌وگوی آشنایی یعنی اهل کجا. برای پرسیدن از یک پسر می‌گوییم «مِنْ أَيْنَ أَنتَ؟» و از یک دختر «مِنْ أَيْنَ أَنتِ؟». تفاوتِ حرکت آخر «أَنتَ» و «أَنتِ» به مخاطب مربوط است، نه به کشور او. پاسخ «أَنا مِنْ مِصر» یعنی من اهل مصر هستم و برای هر دو قابل استفاده است. در پاسخِ دیگر، پسر می‌گوید «أَنا مِصريٌّ» و دختر می‌گوید «أَنا مِصريَّةٌ».

در پایان، از پرسیدنِ مکان به یک اصطلاحِ سفارش کردن می‌رسیم: «عَلَيْكَ بِـ» یعنی «بر تو لازم است»، «تو باید» یا «پایبند باش به». مثلاً «عَلَيْكَ بِـالشُّـكْرِ» را می‌توان روان ترجمه کرد: «تو باید سپاسگزار باشی». پس این عبارت نشانیِ مکان نمی‌دهد. شکل خطاب هم تغییر می‌کند: «عَلَيْكِ» برای یک دختر است، «عَلَيْكُما» برای دو نفر، «عَلَيْكُمْ» برای جمع مذکّر و «عَلَيْكُنَّ» برای جمع مؤنّث. هنگام ترجمه، اول معنای سفارش را پیدا کن و بعد ببین خطاب به چه کسی یا چه کسانی است؛ مثلاً «عَلَيْكُمْ بِالْإِحسانِ» یعنی شما باید نیکی کنید.

وقتی پرسشی با «أَيْنَ» شروع می‌شود، از تو می‌خواهد بگویی کسی یا چیزی کجاست. برای پاسخ کوتاه، معمولاً کافی است جای آن را بگویی؛ لازم نیست همهٔ کلمه‌های پرسش را تکرار کنی. «فَوقَ الشَّجَرَةِ» یعنی «بالای درخت» و «خَلفَ الشَّجَرَةِ» یعنی «پشت درخت». مثلاً کلاغ روی شاخه، بالای درخت قرار دارد؛ اما کودکی که پشت تنه پنهان شده، پشت درخت است. در متن فرستاده‌شده، تصویر تمرین دیده نمی‌شود؛ پس پاسخ‌های تصویری کتاب را حدس نمی‌زنیم و با موقعیت‌های فرضی تمرین می‌کنیم.

حالا دو درخت را کنار هم تصور کن. اگر دختر در فاصلهٔ میان آن‌ها ایستاده باشد، می‌گوییم «بَينَ الشَّجَرَتَينِ»، یعنی بین دو درخت. اگر پشت آن دو باشد، می‌گوییم «وَراءَ الشَّجَرَتَينِ»، یعنی پشت دو درخت. «وَراءَ» و «خَلفَ» هر دو معنای «پشتِ» می‌دهند. در این عبارت‌ها، «الشَّجَرَتَينِ» به دو درخت اشاره می‌کند. هنگام انتخاب پاسخ، فقط به وجود درخت‌ها توجه نکن؛ نکتهٔ اصلی این است که دختر میان آن‌هاست یا پشت آن‌ها. مثل وقتی که کیف تو بین دو صندلی است، نه پشت صندلی‌ها.

در ادامهٔ تمرین، جای گاو، پسر و کشاورز پرسیده می‌شود. «تَحتَ الشَّجَرَةِ» یعنی «زیر درخت»، «عَلَى الشَّجَرَةِ» یعنی «روی درخت» و «جَنبَ الشَّجَرَةِ» یعنی «کنار درخت». برای تشخیص جلوی درخت از پشت آن هم به تفاوت «أَمامَ» و «خَلفَ» توجه کن: اولی یعنی «جلوی» و دومی یعنی «پشتِ». در پرسش کشاورز، «واقِفٌ» یعنی «ایستاده»؛ اما هنوز باید بگویی کجا ایستاده است. روش کار ساده است: اول معنی پرسش را بفهم، بعد جای فرد یا جانور را در تصویر پیدا کن و در پایان، عبارت مکان را انتخاب کن. جواب را از روی عادت یا حدس دربارهٔ رفتار جانوران انتخاب نکن.