سوال ۸۹ · شیمی
کنکور ریاضی ۱۴۰۵ · سوال ۸۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۲ · فصل ۲: در پی غذای سالم
با توجه به معادلهٔ واکنش: ، ، و معادلهٔ واکنشهای (I) و (II)، آنتالپی واکنش (III)، برابر چند کیلوژول است؟
،
،
،
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
طبق قانون هس، اگر از جمع چند معادلهٔ واکنش به معادلهٔ هدف برسیم، آنتالپی هدف نیز برابر جمع جبری آنتالپی همان واکنشهاست (شیمی ۲، صفحهٔ ۷۵).
گام اول: تعیین جهت مناسب واکنشها
واکنش نخست صورت سؤال را با نماد مشخص میکنیم و بدون تغییر نگه میداریم؛ زیرا مس در سمت واکنشدهنده و مس فلوئورید در سمت فراوردهٔ آن قرار دارند، درست مانند واکنش هدف:
برای حذف و ، واکنش را وارونه میکنیم. در نتیجه علامت آنتالپی آن نیز عوض میشود:
گام دوم: افزودن واکنش دوم و حذف مواد مشترک
واکنش را در همان جهت دادهشده اضافه میکنیم:
با جمع این سه معادله، ، ، و از دو طرف حذف میشوند. معادلهٔ باقیمانده دقیقاً واکنش هدف است:
گام سوم: محاسبهٔ آنتالپی
پس ترکیب موردنیاز بهصورت است و داریم:
بنابراین آنتالپی واکنش هدف منفی است و واکنش گرماده است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: این مقدار ممکن است از لغزش در محاسبهٔ جمع جبری آنتالپیها به دست آید. پس از تعیین جهت درست واکنشها، عبارت لازم دقیقاً است و حاصل آن با این گزینه برابر نیست.
- گزینهٔ ۳: ممکن است دانشآموز بهدلیل وجود ضریب برای برخی مواد، آنتالپی یکی از واکنشها را بیدلیل تغییر دهد. آنتالپیهای دادهشده مربوط به کل معادله با همان ضرایباند و در ترکیب موردنیاز، هیچ معادلهای نباید در ضریب تازهای ضرب شود.
- گزینهٔ ۴: انتخاب این مقدار میتواند ناشی از جمعکردن عددها بدون بررسی جهت واکنشها باشد. واکنش باید وارونه شود؛ بنابراین سهم آنتالپی آن در جمع، است، نه .
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- قانون هس را از مبحث جمعپذیری گرمای واکنشها به یاد آورید: باید معادلههای دادهشده را طوری ترکیب کنید که مواد اضافی حذف شوند (شیمی ۲، صفحهٔ ۷۵).
- واکنش نخستِ صورت سؤال را نگه دارید و واکنش را وارونه کنید تا و حذف شوند. با وارونهشدن واکنش، علامت آنتالپی نیز عوض میشود.
- اکنون واکنش را در جهت نوشتهشده اضافه کنید تا و نیز حذف شوند. فقط جمع جبری آنتالپی واکنش نخست، آنتالپیِ وارونهٔ و آنتالپی باقی میماند.