سوال ۸۷ · شیمی
کنکور ریاضی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۸۷ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۲ · فصل ۱: قدر هدایای زمینی را بدانیم
۱۰/۲ گرم گاز هیدروژن سولفید با مقدار کافی نیتریک اسید واکنش میدهد. اگر بازده درصدی واکنش، برابر ۷۵ باشد، چند لیتر گاز در شرایط آزمایش تشکیل میشود؟ (حجم مولی گازها، برابر ۲۴ لیتر درنظر گرفته شود، معادلۀ واکنش موازنه شود، )
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: معادلهٔ واکنش را موازنه میکنیم:
بنابراین به ازای مصرف هیدروژن سولفید، نیتروژن مونوکسید تولید میشود. تنها فراوردهٔ گازی، است؛ گوگرد جامد و آب مایعاند.
گام دوم: مقدار مول هیدروژن سولفید را حساب میکنیم. جرم دادهشده در صورت سؤال، است:
چون نیتریک اسید به مقدار کافی وجود دارد، مقدار نظری فراورده را از هیدروژن سولفید به دست میآوریم:
گام سوم: حجم نظری گاز را با حجم مولی دادهشده در شرایط آزمایش محاسبه میکنیم:
گام چهارم: بازده را اعمال میکنیم. مطابق تعریف کتاب، بازده درصدی برابر نسبت مقدار عملی به مقدار نظری، ضرب در صد است؛ پس باید مقدار نظری را در کسر بازده ضرب کنیم (شیمی ۲، صفحههای ۲۳–۲۴):
پس حجم گاز تولیدشده در شرایط آزمایش برابر است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: اگر مقدار مول هیدروژن سولفید را مستقیماً در حجم مولی ضرب کنید، به میرسید. در این روش هم نسبت مولی واکنشدهنده به گاز فراورده و هم بازده واکنش نادیده گرفته شده است.
- گزینهٔ ۳: اگر ضریب بازده را دو بار اعمال کنید، حجم به دست میآید. بازده فقط یک بار برای تبدیل مقدار نظری فراورده به مقدار عملی به کار میرود.
- گزینهٔ ۴: اگر نسبت مولی نیتروژن مونوکسید به هیدروژن سولفید را بهاشتباه بگیرید، حجم به دست میآید. در معادلهٔ موازنهشده، این نسبت است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- روش محاسبهٔ مقدار نظری و سپس مقدار عملی فراورده را در نمونهٔ حلشدهٔ شیمی ۲، صفحههای ۲۳–۲۴، به یاد بیاورید. ابتدا باید معادلهٔ واکنش را موازنه کنید.
- در معادلهٔ موازنهشده، به ازای مصرف هیدروژن سولفید، نیتروژن مونوکسید تشکیل میشود. تنها فراوردهٔ گازی همین ماده است؛ آب به حالت مایع تولید میشود.
- جرم مولی هیدروژن سولفید است. جرم دادهشده را به مول تبدیل کنید، در نسبت مولی و حجم مولی ضرب کنید و در پایان، ضریب بازده را فقط یک بار اعمال کنید.