خلاصه درس ۸ عربی هفتم؛ درسنامه و نکات مهم

فرض کن در یک اردوی دانش‌آموزی می‌خواهی با کسی آشنا شوی. برای پرسیدن اینکه او کیست، از واژهٔ پرسشی «مَنْ» کمک می‌گیری؛ این واژه یعنی «چه کسی؟» و گاهی «چه کسانی؟».

وقتی با یک پسر حرف می‌زنی، «تو» را أَنتَ می‌گویی؛ وقتی مخاطبت یک دختر است، أَنتِ به کار می‌بری. به حرکت آخر این دو واژه دقت کن. اما کسی که خودش را معرفی می‌کند، چه دختر باشد و چه پسر، از أَنا، یعنی «من»، استفاده می‌کند.

برای شناختن افراد، چند واژهٔ کاربردی هم داریم: أَخ یعنی برادر، أُخْت یعنی خواهر و صَديق یعنی دوست. این‌ها به تو کمک می‌کنند رابطهٔ افراد را هم بفهمی.

عنوان «كُنوزُ الْحِكَمِ» را می‌توان «گنج‌های حکمت» معنا کرد؛ یعنی سخنان کوتاهی که راهنمای زندگی‌اند. در این بخش، سه پیام مهم داریم.

پیام نخست، پاکیزگی را نشانه‌ای از ایمان می‌داند و ایمان و صاحب آن را در بهشت معرفی می‌کند. اینجا صاحِب یعنی دارنده؛ پس منظور، کسی است که ایمان دارد.

پیام دوم دربارهٔ انتخاب همراه است: وَحْدَة یعنی تنهایی و جَليسُ السّوءِ یعنی همنشین بد. اگر کسی مدام تو را به آزار دیگران تشویق کند، همراه نشدن با او انتخاب بهتری است.

پیام سوم، خوش‌عهدی و وفاداری به پیمان را از ایمان می‌شمارد؛ مثلاً وقتی قول می‌دهی کتاب دوستت را برگردانی، پای قولت بمانی.

حالا از معرفی خودمان به شناختن دیگران برسیم. «مَنْ» برای پرسیدن دربارهٔ انسان‌هاست؛ مثلاً می‌توانی هویت یا شغل کسی را بپرسی. برای پاسخ، باید اطلاعاتی دربارهٔ آن شخص بدهی، نه اینکه فقط بگویی «بله» یا «نه».

اگر دربارهٔ مرد یا پسری حرف می‌زنی، هُوَ یعنی «او»؛ برای زن یا دختر، هِيَ به کار می‌رود. در معرفی افراد نیز به هماهنگی واژه‌ها توجه کن: كاتِب نویسندهٔ مرد و كاتِبَة نویسندهٔ زن است؛ عالِم دانشمند مرد و عالِمَة دانشمند زن است.

مثلاً برای معرفی یک نویسندهٔ زن می‌توانی بگویی: «هِيَ كاتِبَةٌ إيرانيَّةٌ.» لازم نیست همیشه نام شخص را بدانی؛ معرفی شغل او هم می‌تواند پاسخ مناسبی باشد.

گاهی نمی‌خواهیم بدانیم یک نفر کیست؛ می‌خواهیم صاحب یک وسیله را پیدا کنیم. اینجا لِمَنْ به کار می‌آید: «مال چه کسی؟» یا «مال چه کسانی؟». این ترکیب از لِـ و مَنْ ساخته شده است. «لِـ» را در واژه‌نامه با معنی «برای» می‌بینی، اما در این پرسش، رابطهٔ مالکیت را می‌رساند.

در پاسخ می‌توانیم «لِـ» را به نام یا عنوان صاحب وسیله بچسبانیم؛ مثلاً لِأَخي یعنی «مال برادرم» و لِأُخْتي یعنی «مال خواهرم».

اگر دربارهٔ یک جَوّال، یعنی تلفن همراه، یا یک سَيّارَة، یعنی خودرو، پرسیدند، اول به آغاز پرسش نگاه کن: پرسش از هویت شخص است یا از صاحب وسیله؟

وقتی «مَنْ» را می‌بینی، منتظر معرفیِ یک شخص باش: نامش چیست، چه نسبتی دارد یا چه‌کاره است؟ مثلاً اگر دربارهٔ یک پسر بپرسند، پاسخ می‌تواند «او دانش‌آموز است» باشد. لازم نیست همیشه نام شخص را بگویی.

در پاسخ، به زن یا مرد بودنِ شخص هم دقت کن. «هُوَ» یعنی «او» برای مرد و «هِيَ» یعنی «او» برای زن. واژهٔ معرفی‌کننده هم باید مناسب باشد؛ مثل «كاتِب» برای نویسندهٔ مرد و «كاتِبَة» برای نویسندهٔ زن. پس اول بفهم سؤال دربارهٔ چه کسی است، بعد معرفیِ هماهنگ را انتخاب کن.

«لِمَنْ» از ما می‌خواهد صاحبِ چیزی را مشخص کنیم. اگر دوستی یک کیف پیدا کند، فقط گفتنِ «کیف اینجاست» جوابِ پرسش او نیست؛ باید بگوییم کیف مال چه کسی است. در پاسخ، «لِـ» می‌تواند پیش از نام یا عنوانِ صاحب بیاید و معنیِ «مالِ» بدهد.

برای ترجمه هم از واژهٔ پرسشی شروع کن. «مَنْ» را «چه کسی» و «لِمَنْ» را «مالِ چه کسی» بخوان. سپس به اشاره دقت کن: «هٰذا» و «هٰذِهِ» برای نزدیک‌اند و «ذٰلِكَ» و «تِلْكَ» برای دور. در فارسی، اشارهٔ دور معمولاً با «آن» ترجمه می‌شود.

برای انتخاب پاسخ، فقط به واژه‌های آشنا نگاه نکن؛ ببین چه کسی با چه کسی صحبت می‌کند. «أَنا» یعنی «من»، «أَنتَ» یعنی «تو» برای پسر و «أَنتِ» یعنی «تو» برای دختر. وقتی کسی از تو می‌پرسد «تو کیستی؟»، معمولاً از زبان خودت با «أَنا» پاسخ می‌دهی، نه با تکرارِ «أَنتَ» یا «أَنتِ».

تعداد هم مهم است. اگر مخاطب یک پسر باشد، واژه‌ای مانند «طالِب» مناسب است، نه «طالِبان» که به دو دانش‌آموز پسر اشاره دارد. هنگام بررسی گزینه‌ها، سه چیز را کنار هم ببین: گوینده، دختر یا پسر بودن، و تعداد.

پیش از نوشتنِ پاسخ کوتاه، نوع سؤال را تشخیص بده. سؤالِ «مَنْ» معمولاً معرفیِ یک شخص را می‌خواهد؛ پس یک نام یا عنوان می‌تواند کافی باشد. اما «هَلْ» سؤالِ بله یا خیر می‌سازد و ممکن است پاسخ کوتاهش «نَعَم» به معنی «بله» یا «لا» به معنی «نه» باشد.

در تمرین‌های مربوط به مدیر یا دبیر، پاسخ به مدرسهٔ خودت وابسته است؛ دنبال یک نامِ ثابت برای همه نگرد. کوتاه‌بودنِ پاسخ هم نباید باعث شود معنیِ سؤال را نادیده بگیری. اول سؤال را بفهم، سپس فقط همان اطلاعاتی را بده که از تو خواسته شده است.

در تمرینِ تصویری، پیش از انتخاب واژه از خودت بپرس: چند نفر یا چند چیز می‌بینم؟ دخترند یا پسر؟ نزدیک‌اند یا دور؟ دارم با آن‌ها صحبت می‌کنم یا دربارهٔ آن‌ها؟ این پرسش‌ها کمک می‌کنند بین واژه‌های شبیه به هم تصمیم بگیری.

مثلاً «هٰذانِ» برای دو مذکرِ نزدیک و «هاتانِ» برای دو مؤنثِ نزدیک است. «هُم» یعنی «آن‌ها» برای جمعِ مردان یا پسران و «هُنَّ» برای جمعِ زنان یا دختران. «أَنتُم» و «أَنتُنَّ» برای خطاب به این دو گروه‌اند. در ترکیب‌هایی مثل «غُرفَتُهُ» و «غُرفَتُها» نیز پایانِ کلمه صاحبِ اتاق را نشان می‌دهد. چون تصویرهای این بخش اینجا دیده نمی‌شوند، پاسخشان را حدس نمی‌زنیم؛ روشِ انتخاب را تمرین می‌کنیم.