سوال ۷۶ · شیمی
کنکور ریاضی ۱۴۰۵ · سوال ۷۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
شیمی · شیمی ۱ · فصل ۱: کیهان زادگاه عنصرها
اگر شمار الکترونهای دارای در اتم عنصری، برابر با شمار الکترونهای دارای ، در آرایش الکترونی آن باشد، عدد اتمی این عنصر کدام است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
ابتدا مشخص میکنیم هر شرط به کدام الکترونها اشاره دارد.
گام اول: شمار الکترونهای دارای و
عدد کوانتومی فرعی نشاندهندهٔ زیرلایهٔ است؛ بنابراین منظور سؤال، الکترونهای زیرلایهٔ است. در همهٔ اتمهای دادهشده، این زیرلایه پر و بهصورت است؛ پس شمار این الکترونها برابر است. آرایشهای فشردهٔ گازهای نجیب نیز پرشدن این زیرلایه را نشان میدهند (شیمی ۱، صفحهٔ ۳۴–۳۵).
گام دوم: شمارش الکترونهای دارای
طبق شرط سؤال، لایهٔ چهارم نیز باید الکترون داشته باشد. با توجه به ترتیب پرشدن زیرلایهها طبق قاعدهٔ آفبا، آرایش اتمهای گزینهها را میتوان به شکل زیر نوشت (شیمی ۱، صفحهٔ ۳۰–۳۱):
دقت کنید که الکترونهای متعلق به لایهٔ سوماند، حتی اگر پس از در ترتیب پرشدن قرار بگیرند. بنابراین برای شمارش الکترونهای لایهٔ چهارم داریم:
پس آرایش موردنظر برابر است با:
گام سوم: محاسبهٔ عدد اتمی
هستهٔ فشردهٔ نمایندهٔ الکترون است. در اتم خنثی، شمار کل الکترونها با عدد اتمی برابر است (شیمی ۱، صفحهٔ ۲۷–۲۸). در نتیجه:
این آرایش هم در زیرلایهٔ و هم در مجموع زیرلایههای اشغالشدهٔ لایهٔ چهارم، الکترون دارد و شرط سؤال را برآورده میکند.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز پرشدن زیرلایهٔ را بهاشتباه جزو پرشدن لایهٔ چهارم حساب کند. در اتم با عدد اتمی ، آرایش است؛ بنابراین لایهٔ چهارم فقط الکترون دارد، نه الکترون.
- گزینهٔ ۲: این انتخاب میتواند از برابر گرفتن شمار الکترونهای لایهٔ چهارم با عدد کوانتومی اصلی آن ناشی شود. در اتم با عدد اتمی ، آرایش است و شمار الکترونهای دارای برابر است، نه .
- گزینهٔ ۴: ممکن است دانشآموز بهجای برابری شمار الکترونها، کاملبودن لایهٔ ظرفیت را ملاک قرار دهد یا فقط الکترونهای را بشمارد. در اتم با عدد اتمی ، زیرلایهٔ دارای الکترون است، اما با احتساب ، مجموع الکترونهای لایهٔ چهارم میشود.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تفاوت «لایه» و «زیرلایه» را به یاد بیاورید: مشخصکردن فقط یک لایه را تعیین میکند، اما مشخصکردن همزمان و یک زیرلایه را مشخص میکند.
- شرطهای و به زیرلایهٔ اشاره دارند که در همهٔ اتمهای گزینهها پر است. در سوی دیگر برابری، باید همهٔ الکترونهای لایهٔ چهارم را بشمارید، نه فقط الکترونهای .
- آرایش اتمهای گزینهها را به شکل بنویسید. از برابری ، توان زیرلایهٔ آخر را به دست آورید و سپس الکترونهای کل آرایش را جمع کنید.