دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور ریاضی ۱۴۰۵ · فیزیک

سوال ۶۷ فیزیک کنکور ریاضی ۱۴۰۵ با پاسخ تشریحی

سوال ۶۷ دفترچهٔ اختصاصی کنکور ریاضی ۱۴۰۵، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۶۷ · فیزیک

کنکور ریاضی ۱۴۰۵ · سوال ۶۷ · کلید رسمی سازمان سنجش

فیزیک · فیزیک ۲ (ریاضی) · فصل ۴: القای الکترومغناطیسی و جریان متناوب

حلقهٔ مسی به قطر 10 cm10\,\mathrm{cm} روی میزی قرار دارد. یک میدان مغناطیسی یکنواخت که از درون حلقه می‌گذرد و با خط عمود بر سطح حلقه زاویه ۶۰ درجه می‌سازد، در مدت 50 μs50\,\mu\mathrm{s} از صفر تا 400 G400\,\mathrm{G} تغییر می‌کند. بزرگی نیروی محرکهٔ القایی متوسط در حلقه چند ولت است؟

  1. گزینهٔ ۱: 6/2836/28\sqrt{3}
  2. گزینهٔ ۲: 3/1433/14\sqrt{3}
  3. گزینهٔ ۳: 6/286/28
  4. گزینهٔ ۴: 3/143/14
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

گام اول: رابطهٔ مناسب را بنویسیم.
طبق تعریف شار مغناطیسی، Φ=BAcos⁡θ\Phi=BA\cos\theta است و θ\theta زاویهٔ میدان با خط عمود بر سطح حلقه است (فیزیک ۲ ریاضی، صفحهٔ ۱۱۱). بنابراین در این سؤال θ=60∘\theta=60^\circ است و نیازی به گرفتن زاویهٔ مکمل نداریم.

از قانون فاراده برای یک حلقه، بزرگی نیروی محرکهٔ القایی متوسط برابر است با ∣Eav∣=∣ΔΦ∣Δt|\mathcal{E}_{\mathrm{av}}|=\dfrac{|\Delta\Phi|}{\Delta t} (فیزیک ۲ ریاضی، صفحهٔ ۱۱۵). چون مساحت و زاویه ثابت‌اند، داریم:
∣Eav∣=A∣cos⁡θ∣ ∣ΔB∣Δt|\mathcal{E}_{\mathrm{av}}|=\dfrac{A|\cos\theta|\,|\Delta B|}{\Delta t}.

گام دوم: مساحت حلقه و داده‌ها را در یکاهای SI به دست آوریم.
قطر حلقه d=10 cmd=10\,\mathrm{cm} است؛ پس شعاع آن برابر است با:
r=d2=5 cm=5×10−2 mr=\dfrac{d}{2}=5\,\mathrm{cm}=5\times10^{-2}\,\mathrm{m}.
بنابراین:
A=πr2=π(5×10−2)2=2.5π×10−3 m2A=\pi r^2=\pi(5\times10^{-2})^2=2.5\pi\times10^{-3}\,\mathrm{m^2}.

با توجه به 1 G=10−4 T1\,\mathrm{G}=10^{-4}\,\mathrm{T} و صفر بودن میدان اولیه:
ΔB=400×10−4=4×10−2 T\Delta B=400\times10^{-4}=4\times10^{-2}\,\mathrm{T}.
بازهٔ زمانی نیز برابر است با:
Δt=50 μs=5×10−5 s\Delta t=50\,\mu\mathrm{s}=5\times10^{-5}\,\mathrm{s}.

گام سوم: جای‌گذاری کنیم.
با استفاده از cos⁡60∘=12\cos60^\circ=\tfrac12 داریم:
∣Eav∣=(2.5π×10−3)(12)(4×10−2)5×10−5 V=π V≃3.14 V|\mathcal{E}_{\mathrm{av}}|=\dfrac{(2.5\pi\times10^{-3})(\tfrac12)(4\times10^{-2})}{5\times10^{-5}}\,\mathrm{V}=\pi\,\mathrm{V}\simeq3.14\,\mathrm{V}.

در نگارش گزینه‌ها، ممیز با علامت «/» نمایش داده شده است؛ بنابراین مقدار به‌دست‌آمده با گزینهٔ چهارم مطابقت دارد. مسی بودن حلقه در محاسبهٔ نیروی محرکه نقشی ندارد؛ برای محاسبهٔ جریان القایی است که مقاومت حلقه اهمیت پیدا می‌کند.

پاسخ: گزینهٔ ۴

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: این گزینه می‌تواند حاصلِ دو خطا باشد: به‌کاربردن سینوس به‌جای کسینوس زاویه و استفاده از مساحتِ دوبرابر مقدار درست. زاویهٔ داده‌شده با خط عمود بر سطح است؛ پس باید از cos⁡60∘\cos 60^\circ و مساحت A=π(d/2)2A=\pi(d/2)^2 استفاده کرد.
  • گزینهٔ ۲: اگر به‌اشتباه به‌جای cos⁡60∘\cos 60^\circ از sin⁡60∘\sin 60^\circ استفاده کنید، این گزینه به دست می‌آید. در تعریف شار، زاویه با خط عمود بر سطح سنجیده می‌شود، نه با خود سطح حلقه.
  • گزینهٔ ۳: با حذف عامل cos⁡60∘\cos 60^\circ، این گزینه به دست می‌آید. این کار به معنای فرضِ عمود بودن میدان بر سطح حلقه است، درحالی‌که میدان با خط عمود بر سطح زاویه دارد.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. تعریف شار مغناطیسی و قانون فاراده را مرور کنید؛ در این مسئله مساحت و جهت حلقه ثابت‌اند و تنها میدان تغییر می‌کند. دقت کنید زاویهٔ تعریف شار با خط عمود بر سطح است (فیزیک ۲ ریاضی، صفحهٔ ۱۱۱).
  2. برای حلقهٔ تک‌دور از ∣Eav∣=A∣cos⁡θ∣ ∣ΔB∣/Δt|\mathcal{E}_{\mathrm{av}}|=A|\cos\theta|\,|\Delta B|/\Delta t استفاده کنید. پیش از جای‌گذاری، قطر را نصف کنید و همهٔ داده‌ها را به یکاهای SI ببرید.
  3. مقادیر لازم عبارت‌اند از A=2.5π×10−3 m2A=2.5\pi\times10^{-3}\,\mathrm{m^2}، ΔB=4×10−2 T\Delta B=4\times10^{-2}\,\mathrm{T} و Δt=5×10−5 s\Delta t=5\times10^{-5}\,\mathrm{s}. این مقادیر را همراه با cos⁡60∘=12\cos60^\circ=\tfrac12 در رابطهٔ نیروی محرکه قرار دهید.

فیزیک ۲ (ریاضی) · فصل ۴: القای الکترومغناطیسی و جریان متناوب

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «القای الکترومغناطیسی و جریان متناوب» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فیزیک · ریاضی ۱۴۰۵