خلاصه درس ۳ زبان انگلیسی دهم؛ درسنامه و نکات مهم

برای شناختن وسیله‌ها، فقط نامشان را حفظ نکن؛ ببین هرکدام چه کاری انجام می‌دهند. camera یعنی «دوربین»، telephone یعنی «تلفن»، light bulb یعنی «لامپ» و airplane یعنی «هواپیما». حالا سرنخ‌های جمله‌ها را پیدا کن: light به روشنایی مربوط است، talk به حرف‌زدن، pictures به عکس‌ها و travel به سفرکردن. مثلاً وقتی می‌خواهی از یک جشن خاطره‌ای تصویری نگه داری، به دوربین نیاز داری. عبارت take pictures یعنی «عکس‌گرفتن» و keep pictures یعنی «نگه‌داشتن عکس‌ها». با این روش، حتی اگر همهٔ واژه‌های یک جمله را ندانی، می‌توانی از کارِ وسیله به نام آن برسی.

در بخش بعد باید مسیر تغییر وسیله‌ها را دنبال کنی. old یعنی «قدیمی» و new یعنی «جدید»؛ oldest به «قدیمی‌ترین» و newest به «جدیدترین» اشاره دارد. پس جهت مرتب‌سازی از نمونهٔ قدیمی‌تر به نمونهٔ تازه‌تر است، نه برعکس. مثلاً در ردیف دوربین‌ها، دوربین قدیمی پیش از دوربین دیجیتال قرار می‌گیرد. در ردیف هواپیماها هم نمونهٔ برادران رایت پیش از هواپیمای مسافربری امروزی می‌آید. برای این فعالیت لازم نیست سال اختراع وسیله‌ها را بدانی؛ شکل و نوع هر نمونه سرنخ توست. نام ردیف را بخوان و بعد فقط نمونه‌های همان وسیله را با هم مقایسه کن.

حالا از وسیله‌ها به آدم‌ها و مکان‌های مرتبط با دانش می‌رسیم. scientist یعنی «دانشمند» و scientists یعنی «دانشمندان»؛ laboratory «آزمایشگاه» و building «ساختمان» است. برای دقیق‌تر توصیف‌کردن آن‌ها، صفت را پیش از اسم می‌آوریم: Iranian scientists یعنی «دانشمندان ایرانی»، a modern laboratory یعنی «یک آزمایشگاه مدرن» و an old building یعنی «یک ساختمان قدیمی». در فارسی معمولاً اول اسم را می‌گوییم، اما این ترکیب‌های انگلیسی ترتیب دیگری دارند. این‌ها ترکیب‌های مناسب این تمرین‌اند، نه ارتباط‌هایی همیشگی؛ برای نمونه، یک ساختمان هم می‌تواند modern باشد. مهم این است که معنی صفت با چیزی که توصیف می‌کنی سازگار باشد.

در گفت‌وگو، مهسا و رؤیا هنگام بیرون‌آمدن از کتابخانه دربارهٔ یک کتاب صحبت می‌کنند. famous یعنی «مشهور»، medicine یعنی «پزشکی» و useful یعنی «مفید». مهسا ابتدا کتاب‌های مربوط به دانشمندان را چندان جالب نمی‌دانست، اما مطالعه نظرش را عوض کرد. او دو نمونه می‌آورد: رازی هنگام کار در بیمارستان ری به جوانان پزشکی آموزش می‌داد؛ خواجه نصیرالدین طوسی هم هنگام مطالعهٔ سیاره‌ها رصدخانهٔ مراغه را ساخت. برای دنبال‌کردن متن، هر دانشمند را به کار خودش وصل کن. همچنین از جملهٔ آغاز گفت‌وگو می‌فهمیم وقتی رؤیا وارد شد، مهسا مشغول مطالعه بود؛ همین جزئیات برای پاسخ‌دادن به پرسش‌ها مهم‌اند.

اول سرنخ‌های گفت‌وگوی رؤیا و مهسا را پیدا کنیم. آن‌ها هنگام بیرون آمدن از کتابخانه دربارهٔ کتابی مربوط به دانشمندان ایرانی حرف می‌زنند. رؤیا وقتی وارد شده، مهسا را مشغول مطالعه دیده است؛ پس مهسا زودتر آنجا بوده. برای پاسخ به سؤال‌های متن، لازم نیست تک‌تک واژه‌ها را ترجمه کنی: اول ببین سؤال دنبال «مکان»، «شخص» یا «موضوع» است. سؤال با Who معمولاً شخص می‌خواهد، اما سؤال با Were می‌تواند پاسخ بله یا خیر داشته باشد. مهسا هم با مثال‌هایی از رازی و خواجه نصیر نشان می‌دهد چرا نظرش دربارهٔ چنین کتاب‌هایی عوض شده است.

حالا چند واژه را به تصویر و موقعیت وصل کنیم. ترکیب try hard یعنی با جدیت تلاش کردن؛ اینجا hard دربارهٔ شیوهٔ تلاش است، نه سخت بودن یک جسم. energetic کسی را توصیف می‌کند که پرانرژی است. برای کار آزمایشگاهی، ترکیب do experiments را به خاطر بسپار؛ experiments یعنی آزمایش‌ها و laboratory محل انجام آن‌هاست. grow up به بزرگ شدن کودک اشاره دارد و rapidly یعنی با سرعت. برای مرور، هر عبارت را کنار یک تصویر ذهنی بگذار: دوست پرانرژی، دانش‌آموزان آزمایشگاه و کودکی که کم‌کم بزرگ می‌شود. این ارتباط‌ها یادآوری واژه‌ها را آسان‌تر می‌کنند.

در صفحهٔ بعد، واژه‌ها به موضوع پژوهش و تلاش نزدیک‌تر می‌شوند. do research یعنی پژوهش کردن؛ مثلاً بررسی سلول‌های خون برای یافتن اطلاعات تازه. blood cells همان سلول‌های خون است. flu نام بیماری آنفلوانزاست و weak احساس ضعف یا ناتوانی را توصیف می‌کند. در مقابل، success یعنی موفقیت و hard work به تلاش جدی اشاره دارد. فعل invent را هم برای اختراع کردن و ساختن چیزی تازه یاد بگیر. مراقب باش research و invent را یکی ندانی: پژوهش ممکن است به اختراع کمک کند، اما هر پژوهشی لزوماً به ساختن یک وسیلهٔ تازه ختم نمی‌شود.

این پنج عبارت را با کاربردشان یاد بگیر. solve یعنی برای یک مسئله جواب پیدا کردن؛ پس همراه problem طبیعی است. develop به بهتر، قوی‌تر یا کامل‌تر شدن اشاره دارد؛ مثلاً تمرین می‌تواند مهارت صحبت کردن را تقویت کند. belief یعنی باور، چیزی که فرد آن را درست می‌داند یا به آن اعتقاد دارد. quit و give up در این درس برای دست کشیدن از یک کار آمده‌اند. سرانجام، thousands of تعداد بسیار زیادی را بیان می‌کند، نه یک تعداد دقیق. هنگام خواندن، از خودت بپرس: جمله دربارهٔ حل مسئله است، رشد و پیشرفت است، یا ادامه ندادن یک کار؟

عنوان متن، No Pain No Gain، پیام «بدون زحمت به نتیجه نمی‌رسی» را می‌رساند. هنگام خواندن، میان پیام اصلی و جزئیات فرق بگذار: پیام اصلی دربارهٔ نقش تلاش دانشمندان در پیشرفت دانش است؛ زندگی ادیسون نمونه‌ای برای پشتیبانی از همین پیام است. او با وجود از دست دادن شنوایی و نرفتن به مدرسه، مطالعه و آزمایش را ادامه داد. این جزئیات نشان می‌دهند دشواری‌ها او را از هدفش دور نکردند. پایان متن هم بر تلاش و باور به خود تأکید می‌کند. پس متن فقط معرفی یک مخترع نیست؛ از زندگی او برای نشان دادن ارزش پشتکار استفاده می‌کند.

عنوان متن، No Pain No Gain، همان پیام «نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود» را دارد. متن می‌گوید پیشرفت دانش نتیجهٔ تلاش دانشمندان است، نه زندگیِ همیشه آسان آن‌ها.

ادیسون نمونهٔ این پشتکار است: به علم علاقه داشت، با از دست دادن شنوایی‌اش یادگیری را کنار نگذاشت و با خواندن کتاب‌ها و انجام آزمایش‌های بسیار دنبال پاسخ رفت. برای فهم متن، این سه عبارت را به خاطر بسپار: do research یعنی پژوهش کردن، give up یعنی تسلیم شدن یا دست کشیدن، و believe in themselves یعنی به خودشان باور داشتن.

اگر یک مسئلهٔ زبان را بار اول حل نکردی، پیام متن این نیست که حتماً ضعیفی؛ شاید لازم است روش دیگری را امتحان کنی. هنگام پاسخ دادن به پرسش‌های درک مطلب، دنبال شاهد در متن باش، نه اطلاعاتی که از بیرون دربارهٔ ادیسون می‌دانی.

گذشتهٔ استمراری می‌گوید کاری در زمانی از گذشته در حال انجام بوده است؛ مثل «دیشب داشتم آشپزی می‌کردم». برای ساختن آن، بعد از فاعل was یا were می‌آوریم و سپس فعل را با ing می‌نویسیم.

برای I، he، she، it و اسم مفرد از was استفاده کن. برای you، we، they و اسم جمع، were لازم است. مثلاً:

Sara was cooking.
سارا داشت آشپزی می‌کرد.

Her brothers were playing.
برادرهایش مشغول بازی بودند.

برای منفی کردن، فقط not را بعد از was یا were قرار بده: was not / were not. شکل کوتاه آن‌ها wasn't / weren't است. مثلاً Sara wasn't sleeping. یعنی سارا خواب نبود و مشغول خوابیدن نبود. یادت باشد فعل اصلی همچنان ing دارد؛ منفی شدن جمله آن را به شکل ساده برنمی‌گرداند.

برای پرسشی کردن گذشتهٔ استمراری، was یا were را به ابتدای جمله ببر؛ فعل اصلی با ing باقی می‌ماند:

Were you reading a story?
آیا داشتی داستان می‌خواندی؟

پاسخ کوتاه می‌تواند Yes, I was. یا No, I wasn't. باشد. اگر بخواهی بپرسی «داشتی چه کار می‌کردی؟»، بگو: What were you doing?

در روایت یک خاطره، گذشتهٔ استمراری معمولاً صحنه را می‌سازد و گذشتهٔ ساده اتفاق را بیان می‌کند: I was drawing when my sister arrived. یعنی داشتم نقاشی می‌کشیدم که خواهرم رسید. هر فعلی را فقط به خاطر وجود when استمراری نکن؛ به معنایش نگاه کن.

برای تمرین گفت‌وگوهای صفحهٔ ۸۸، همین حالا از خودت بپرس دیروز عصر مشغول چه کاری بودی و بلند جواب بده. چون فایل صوتی اینجا نیست، پاسخ جاهای خالیِ آن گفت‌وگوها را حدس قطعی نمی‌زنیم.

فعل فقط کلمه‌ای برای نشان دادن «کار کردن» نیست؛ گاهی یک حالت را نشان می‌دهد. برای تشخیص فعل، از خودت بپرس: جمله دربارهٔ انجام چه کاری یا داشتن چه حالتی خبر می‌دهد؟

فعل کنشی فعالیت را بیان می‌کند؛ مثل write، play و read. در جملهٔ Mina reads stories.، فعل reads کاری را نشان می‌دهد که مینا انجام می‌دهد.

فعل حالتی معمولاً به احساس، فکر، شناخت یا خواسته مربوط است؛ مثل love، know، believe و want. در جملهٔ I know this word.، دانستن یک حالتِ ذهنی است، نه فعالیتی شبیه دویدن یا نوشتن.

این تفاوت فقط برای دسته‌بندی واژه‌ها نیست. کمی جلوتر کمک می‌کند بفهمی چرا نمی‌توانیم هر فعلی را، حتی وقتی دربارهٔ همین لحظه حرف می‌زنیم، به صورت استمراری به کار ببریم.

فعل‌های کنشی می‌توانند هم ساده و هم استمراری باشند؛ انتخاب تو به معنای جمله بستگی دارد. مثلاً I washed the dishes. انجام شدن کار را در گذشته بیان می‌کند، اما I was washing the dishes. ما را به زمانی می‌برد که آن کار در جریان بوده است.

فعل‌های حالتی مثل know، want، need، love و remember معمولاً با شکل ساده می‌آیند. برای نمونه، «آن موقع کمک لازم داشتم» را می‌گوییم: I needed help then. لازم نیست چون دربارهٔ یک زمان مشخص حرف می‌زنیم، needed را استمراری کنیم.

پس پیش از انتخاب پاسخ دو سؤال بپرس: اول، فعل کنشی است یا حالتی؟ دوم، اگر کنشی است، جمله روی عادت یا اتفاق تمرکز دارد یا روی در جریان بودن کار؟ واژه‌ای مثل «الان» به‌تنهایی مجوز استفاده از ing نیست.