خلاصه درس ۳ عربی هشتم؛ درسنامه و نکات مهم

عنوان درس، «مِهْنَتُكَ فِي الْمُسْتَقبَلِ»، یعنی «شغل تو در آینده». برای فهم گفت‌وگو، واژه‌ها را به هم پیوند بده: «مِهْنَة» یعنی شغل و جمع آن «مِهَن» است؛ «مُستَقبَل» یعنی آینده و «أُحِبُّ» یعنی دوست دارم. پس وقتی صادق از «الزِّراعَة» حرف می‌زند، دارد علاقه‌اش به کشاورزی را بیان می‌کند.

در ادامه، «بَيْع» به معنی فروش و «طِبُّ الْعُيون» به معنی چشم‌پزشکی به کارت می‌آیند. «عَيْن» می‌تواند چشم یا چشمه باشد؛ کنار واژهٔ پزشکی، معنی چشم مناسب است. لازم نیست هر واژه را جدا حفظ کنی؛ آن را در یک موضوع آشنا، مثل معرفی شغل دلخواهت، به یاد بسپار.

دانش‌آموزان از علاقه‌های متفاوتی می‌گویند: کشاورزی، فروش کتاب، اختراع، ورزش و چشم‌پزشکی. اما گفت‌وگو فقط دربارهٔ «چه شغلی دوست داری؟» نیست؛ معلم می‌پرسد هدف از انتخاب شغل چیست. پاسخ عارف، خدمت به مردم است.

برای فهم دلیل‌ها، «لِأَنَّ» را پیدا کن؛ معنی آن «زیرا» یا «چون» است. صادق کشاورزی را دوست دارد، چون آن را برای پیشرفت کشور مهم می‌داند. در پایان نیز بر نیاز کشور به همهٔ شغل‌ها تأکید می‌شود. کافی است به یک صبح معمولی فکر کنی: برای صبحانه به نانوا نیاز داری و برای یادگیری به معلم. متفاوت بودن کارها، دلیل کم‌ارزش بودن هیچ‌کدام نیست.

فعل مضارع می‌تواند زمان حال یا آینده را نشان دهد؛ اما اگر پیش از آن «سَـ» یا «سَوْفَ» بیاید، معنی آن فقط آینده می‌شود. مثلاً «أَكْتُبُ» یعنی «می‌نویسم»، ولی «سَأَكْتُبُ» و «سَوْفَ أَكْتُبُ» هر دو یعنی «خواهم نوشت». «سَـ» به فعل می‌چسبد و «سَوْفَ» جدا نوشته می‌شود.

در گفت‌وگوی شغل‌ها، «سَوفَ أَصيرُ» یعنی «خواهم شد». با این عبارت می‌توانی از شغلی بگویی که هنوز آن را نداری و برای آینده می‌خواهی. هنگام ترجمه، هم زمان را نگه دار و هم شخص فعل را؛ «سَوفَ أَصيرُ» را نباید «خواهد شد» ترجمه کنی، چون گوینده دربارهٔ خودش حرف می‌زند.

حالا به این دقت کن که چه کسی کار را انجام می‌دهد. در الگوهای این درس، برای «أَنَا» فعل با «أَ» شروع می‌شود: «أَعْمَلُ» یعنی کار می‌کنم و «أَشْرَحُ» یعنی توضیح می‌دهم. این شکل برای گویندهٔ دختر و پسر یکسان است؛ پس معلم زن هم دربارهٔ خودش می‌گوید «أَشْرَحُ».

برای «تو» دو شکل داریم. «أَنتَ» خطاب به پسر یا مرد است: «تَحْفَظُ» یعنی حفظ می‌کنی. «أَنتِ» خطاب به دختر یا زن است: «تَفْحَصينَ» یعنی معاینه می‌کنی. در فارسی هر دو را با «تو» ترجمه می‌کنیم، اما در عربی باید به تفاوتشان توجه کنیم. پیش از ترجمه، ضمیر و سپس آغاز و پایان فعل را ببین.

پیش از پاسخ دادن، ببین پرسش دقیقاً چه چیزی می‌خواهد. «ماذا» یعنی «چه»؛ «ما هُوَ الْهَدَفُ» هدف را می‌پرسد؛ «حَولَ أَيِّ مَوضوعٍ» دنبال موضوع است و «أَيُّ شُغلٍ» یعنی «کدام شغل».

در تمرین اول، پرسش‌های مربوط به گفتۀ پیامبر، هدف انتخاب شغل و موضوع درس را باید با مراجعه به متن اصلی پاسخ بدهی؛ پاسخشان را از روی حدس نساز. اما پرسش مربوط به آیندۀ خودت، پاسخ شخصی دارد. مثلاً اگر می‌خواهی پزشک شوی، می‌توانی کوتاه بگویی: «سَأَصيرُ طَبيباً»؛ یعنی «پزشک خواهم شد». در پاسخ کوتاه، لازم نیست تمام واژه‌های پرسش را تکرار کنی؛ فقط اطلاعات خواسته‌شده را بگو.

برای ترجمه، جمله را به بخش‌های کوچک تقسیم کن: چه کسی؟ چه شغلی؟ چه کاری؟ «أَنَا» یعنی «من». «طَبّاخَة» آشپزِ زن و «نَجّار» نجار است. پس در معرفی شغل، بعد از نام شغل معمولاً «هستم» می‌آوریم.

حالا سراغ کار برو: «أَطْبُخُ» یعنی «می‌پزم» و «طَعاماً لَذيذاً» یعنی «غذایی خوش‌مزه». در جملۀ مربوط به نجار، «سَأَصْنَعُ» یعنی «خواهم ساخت» و «كُرسِيّاً خَشَبيّاً» یعنی «صندلی چوبی». نشانۀ «سَـ» را جا نینداز؛ با حذف آن، زمان ترجمه عوض می‌شود. مثلاً وقتی برای فردا برنامه می‌ریزی، «خواهم ساخت» با «می‌سازم» یکسان نیست.

در عربی، وقتی با یک مرد حرف می‌زنیم «أَنتَ» و وقتی با یک زن حرف می‌زنیم «أَنتِ» می‌گوییم؛ هر دو در فارسی «تو» هستند. پس فقط به ترجمۀ فارسی ضمیر تکیه نکن؛ به حرکت آخر آن هم نگاه کن.

در توصیف پزشکِ مرد، «مُجِدّ» یعنی کوشا؛ در توصیف زن کشاورز، شکل «مُجِدَّة» آمده است. کار آن‌ها هم راهنمای ترجمه است: «تَفحَصُ الْمَرضىٰ» یعنی «بیماران را معاینه می‌کنی» و «تَحصُدينَ الرُّزَّ» یعنی «برنج را درو می‌کنی». همچنین «بِدِقَّةٍ» را «با دقت» ترجمه می‌کنیم. برای کنترل پاسخ، از خودت بپرس: آیا ضمیر، شغل و کاری که ترجمه کرده‌ام با هم جور هستند؟

در سخنان «کنز الحکمة»، واژۀ مشترک «عقل» است. سخن اول ارزش انسان را وابسته به خرد او می‌داند. سخن دوم، خرد را نگه‌داشتن تجربه‌ها معرفی می‌کند؛ یعنی از اتفاق‌های گذشته چیزی یاد بگیریم و همان اشتباه را تکرار نکنیم.

در سخن سوم، «ثَمَرَة» یعنی نتیجه و «مُداراةُ النّاسِ» یعنی مدارا با مردم؛ پس نتیجۀ خرد، رفتار همراه با مدارا با دیگران است. سخن چهارم می‌گوید هر کاری به عقل نیاز دارد. در سخن آخر، «غايَة» به معنای نهایت و «الاِعْتِرافُ بِالْجَهْلِ» یعنی پذیرفتن نادانی خود است. اگر پاسخ پرسشی را نمی‌دانی و می‌گویی «نمی‌دانم، می‌پرسم»، این رفتار می‌تواند نشانۀ خردمندی باشد، نه ضعف.