خلاصه درس ۳ عربی دهم انسانی؛ درسنامه و نکات مهم

عنوان «مَطَرُ السَّمَكِ» یعنی باران ماهی؛ ترکیبی غیرمنتظره که موضوع متن را روشن می‌کند. آیهٔ آغاز درس هم توجه ما را به نقش بادها در حرکت و گسترش ابرها جلب می‌کند.

نویسنده متن را با پرسش شروع می‌کند: آیا می‌توانی دیدن ماهی‌هایی را که از آسمان می‌افتند باور کنی؟ برای فهم این بخش، چند کلید کافی است: «هَل» نشانهٔ پرسش است، «تُصَدِّقُ» یعنی باور می‌کنی و «تَظُنُّ» یعنی گمان می‌کنی. «حَقيقَة» در برابر «فِلْماً خَيالِيّاً» قرار گرفته است: واقعیت یا فیلم خیالی.

مثل وقتی تصویر عجیبی در گوشی می‌بینی، اینجا هم بهتر است زود قضاوت نکنی. نویسنده از تو می‌خواهد به تصویرها توجه کنی و سپس توضیح پدیده را بخوانی.

حالا متن از پرسش به توصیف می‌رسد. مردم این پدیده را «باران ماهی» می‌نامند. «كَأَنَّ» یعنی گویی؛ پس توصیف آسمانِ ماهی‌بار به معنای ساخته‌شدن ماهی در ابر نیست!

محل رخداد، جمهوری هندوراس در آمریکای مرکزی است. «سَنَوِيّاً» یعنی سالانه؛ اما عبارت «مَرَّتَينِ في السَّنَةِ أَحياناً» می‌گوید گاهی در یک سال دو بار رخ می‌دهد. به «أَحياناً»، یعنی گاهی، دقت کن؛ نباید آن را به «همیشه» تبدیل کنیم.

ترتیب رویدادها را مثل صحنه‌های یک گزارش دنبال کن: ابر سیاه بزرگ، رعدوبرق، بادهای نیرومند و باران شدید؛ سپس زمین پوشیده از ماهی می‌شود. «مَفروشَة بِالْأَسماكِ» در اینجا یعنی پوشیده از ماهی، نه فرش‌شده با فرش! مردم ماهی‌ها را برای پختن و خوردن جمع می‌کنند.

دانشمندان برای بررسی این رویداد، گروهی را به محل فرستادند. آن‌ها دریافتند که بیشتر ماهی‌ها از یک نوع‌اند و به آب‌های نزدیک محل مربوط نیستند؛ بلکه به اقیانوس اطلس مربوط‌اند که $200\,\text{کیلومتر}$ از محل سقوط فاصله دارد. هنگام خواندن، ترکیب «لَيسَتْ ... بَلْ ...» را جدی بگیر: بخش اول را رد و بخش دوم را جایگزین می‌کند؛ نه آب‌های نزدیک، بلکه آب‌های اطلس.

توضیح متن چنین است: گردباد شدیدی شکل می‌گیرد، ماهی‌ها را با نیرو بالا می‌کشد و به جایی دور می‌برد. وقتی سرعتش را از دست می‌دهد، ماهی‌ها روی زمین می‌افتند. «إِعْصار» یعنی گردباد، «يَسْحَبُ» یعنی می‌کشد و «تَتَساقَطُ» افتادن پی‌درپی را می‌رساند. در این ماجرا باد نقش جابه‌جاکننده دارد؛ مانند وقتی که باد برگ‌ها را از جایی بلند می‌کند و جای دیگری می‌اندازد.

در پایان، متن از جشن سالانهٔ مردم هندوراس می‌گوید. نام آن «مِهرَجانُ مَطَرِ السَّمَكِ»، یعنی جشنوارهٔ باران ماهی است.

برای تشخیص ثلاثی مجرّد و ثلاثی مزید، اول فعل را به شکل ماضیِ «او» برگردان؛ یعنی همان مفرد مذکّر غایب. بعد ساختمان آن را بررسی کن، نه تعداد حروف هر شکلی را که در جمله دیده‌ای.

اگر این صورت فقط سه حرف اصلی داشته باشد، فعل ثلاثی مجرّد است؛ مثل «خَرَجَ» با حروف اصلی «خ، ر، ج». اگر در کنار همان سه حرف، حرف‌های افزوده هم داشته باشد، ثلاثی مزید است؛ مثل «اِسْتَخْرَجَ».

«زائد» یعنی افزوده بر حروف اصلی، نه بی‌فایده! همین افزوده‌ها در ساخت و معنای فعل نقش دارند. بنابراین «خَرَجَ» و «اِسْتَخْرَجَ» با اینکه هم‌ریشه‌اند، ترجمهٔ یکسانی ندارند.

فعل‌های ثلاثی مزید در هشت باب دسته‌بندی می‌شوند؛ در این درس چهار باب را می‌شناسی. نام هر باب همان وزن مصدر آن است. حروف «ف، ع، ل» در وزن، جای سه حرف اصلی فعل را نشان می‌دهند؛ مثل یک قالب که ریشه‌های گوناگون در آن می‌نشینند.

دو الگوی نخست را به ترتیب ماضی ← مضارع ← امر ← مصدر بخوان:

• استفعال: اِسْتَفْعَلَ ← يَسْتَفْعِلُ ← اِسْتَفْعِلْ ← اِسْتِفْعال
• افتعال: اِفْتَعَلَ ← يَفْتَعِلُ ← اِفْتَعِلْ ← اِفْتِعال

مثلاً «اِسْتَرْجَعَ» یعنی پس گرفت و «اِسْتِرْجاع» یعنی پس گرفتن. «اِشْتَغَلَ» یعنی کار کرد و «اِشْتِغال» یعنی کار کردن. برای تشخیص باب، فقط به آغاز فعل نگاه نکن؛ جای حروف افزوده و حرکت‌ها را هم با وزن مقایسه کن.

حالا دو الگوی دیگر را با همان ترتیب ماضی ← مضارع ← امر ← مصدر یاد بگیر:

• انفعال: اِنْفَعَلَ ← يَنْفَعِلُ ← اِنْفَعِلْ ← اِنْفِعال
• تفعّل: تَفَعَّلَ ← يَتَفَعَّلُ ← تَفَعَّلْ ← تَفَعُّل

در باب انفعال، نمونهٔ کتاب «اِنْفَتَحَ» است: باز شد؛ مضارع آن «يَنْفَتِحُ» یعنی باز می‌شود و مصدرش «اِنْفِتاح» یعنی باز شدن است.

در باب تفعّل، «تَعَلَّمَ» یعنی یاد گرفت، «يَتَعَلَّمُ» یعنی یاد می‌گیرد، «تَعَلَّمْ» یعنی یاد بگیر و «تَعَلُّم» یعنی یاد گرفتن. تشدید روی حرف میانی را جدی بگیر؛ تشدید نشانهٔ تکرار آن حرف است.

برای تمرین، هر زنجیره را یک بار با نگاه‌کردن و یک بار از حفظ بخوان. حواست باشد مصدر، مانند «یاد گرفتن»، زمان یا فرمان را بیان نمی‌کند.

برای فهم لازم و متعدّی، سه نقش را جدا کن: فعل کار یا حالت را بیان می‌کند؛ فاعل انجام‌دهندهٔ کار یا دارندهٔ حالت است؛ مفعول چیزی یا کسی است که کار بر آن انجام می‌شود.

در «رَجَعَ جَوادٌ»، یعنی «جواد برگشت»، با فعل و فاعل معنای جمله کامل است؛ پس «رَجَعَ» لازم است. اما در «أَرسَلَ جَوادٌ رِسالَةً»، یعنی «جواد نامه‌ای را فرستاد»، نامه چیزی است که فرستاده شده؛ پس «أَرسَلَ» متعدّی و «رِسالَةً» مفعول است.

پرسش «چه کسی را؟ چه چیزی را؟» به یافتن مفعول کمک می‌کند، اما هر اسمی پس از فعل مفعول نیست؛ ممکن است فاعل باشد. همچنین مزیدبودن با متعدّی‌بودن یکی نیست: فعل‌های باب انفعال، مانند «اِنْفَتَحَ»، لازم‌اند.

برای تشخیص نوع فعل، اول نقش‌ها را پیدا کن. فعل از یک کار یا حالت و زمان آن خبر می‌دهد؛ فاعل کسی یا چیزی است که کار یا حالت به او نسبت داده می‌شود. در «نامَ الطِّفْلُ» یعنی «کودک خوابید»، «نامَ» فعل و «الطِّفْلُ» فاعل است.

حالا بپرس: آیا برای کامل شدن معنای فعل، باید بدانیم کار بر چه کسی یا چه چیزی انجام شده است؟ در این مثال، نه؛ خوابیدنِ کودک خودش معنای کاملی دارد. چنین فعلی لازم است. جمله می‌تواند اطلاعات بیشتری هم داشته باشد؛ مثلاً بگوید کودک کجا خوابید، امّا این اطلاعات، مفعول نیستند.

در «كَتَبَتْ مَرْيَمُ رِسالَةً» یعنی «مریم نامه‌ای نوشت»، نوشتن بر «نامه» انجام شده است؛ پس «رِسالَةً» مفعول و «كَتَبَتْ» متعدّی است. برای پیدا کردن مفعول، پرسش «چه کسی را؟» یا «چه چیزی را؟» معمولاً کمک می‌کند.

هر اسمِ پس از فاعل مفعول نیست. مثلاً در «ذَهَبَ عَلِيٌّ إِلَى الْمَدْرَسَةِ»، مدرسه مقصد رفتن است، نه چیزی که کار بر آن انجام شده باشد.

شکل فعل هم گاهی سرنخ می‌دهد: فعل‌های باب انفعال لازم‌اند؛ مانند «اِنْفَتَحَ» به معنی «باز شد». بسیاری از فعل‌های باب‌های إفعال و تفعیل متعدّی‌اند؛ مانند «أَجْلَسَ» به معنی «نشانید». دقت کن: «بسیاری» به معنی «همه» نیست.

لازم یا متعدّی بودن، یک پرسش دربارۀ نیاز فعل به مفعول است؛ امّا شناسه کمک می‌کند بفهمیم کار به چه کسی نسبت داده شده است. حتی اگر فعل طولانی باشد، نشانه‌های آشنای آن را بررسی کن.

در ماضی، «تُ» در پایان فعل معمولاً نشانۀ «من» است؛ «تَ» نشانۀ «تو» برای مخاطب مذکّر، «نا» نشانۀ «ما»، «تُمْ» نشانۀ «شما» برای مخاطبان مذکّر و «وا» نشانۀ «آنان» برای جمع مذکّر است. مثلاً «تَعَلَّمْتُ» را «یاد گرفتم» و «تَعَلَّمْنا» را «یاد گرفتیم» ترجمه می‌کنیم.

در «اِنْقَطَعَتْ»، پایانۀ «تْ» از فاعل مؤنث خبر می‌دهد؛ این فعل به معنی «بریده شد» است، نه «بریده شدی». حرکت آخر را با دقت ببین.

در مضارع، برای تشخیص شخص به آغاز و پایان فعل با هم نگاه کن. مثلاً «أَتَعَلَّمُ» یعنی «یاد می‌گیرم»، «يَتَعَلَّمُ» یعنی «یاد می‌گیرد» و «نَتَعَلَّمُ» یعنی «یاد می‌گیریم». معنای اصلی یکی است، امّا شخص تغییر کرده است.

پایان فعل هم مهم است: «تَتَعَلَّمونَ» یعنی «یاد می‌گیرید» و «يَتَعَلَّمونَ» یعنی «یاد می‌گیرند». پس فقط دیدن «تـ» یا «یـ» کافی نیست. همچنین «تـ» همیشه به معنی «تو» نیست؛ در «تَجْلِسُ مَرْيَمُ»، فاعل مریم است و ترجمه می‌شود «مریم می‌نشیند».

روش کاربردی این است: معنای اصلی فعل را پیدا کن، نشانه‌های شخص را بخوان و بعد آن را با فاعل جمله هماهنگ کن.

تا اینجا فعل‌هایی را دیدیم که از انجام کار خبر می‌دهند. فعل امر از مخاطب می‌خواهد کاری انجام دهد. مثلاً «تَجْلِسُ» می‌تواند «می‌نشینی» باشد، امّا «اِجْلِسْ» یعنی «بنشین»؛ یکی خبر است و دیگری درخواست.

سه وزن آشنای امر، «اِفْعَلْ»، «اِفْعِلْ» و «اُفْعُلْ» هستند. به حرکت‌های نمونه‌ها توجه کن: «اِسْمَعْ» درخواست شنیدن، «اِنْزِلْ» درخواست پایین آمدن و «اُكْتُبْ» درخواست نوشتن است. حرکت آغاز همۀ آن‌ها یکسان نیست.

در ترجمه، فقط زمان را عوض نکن؛ لحن درخواست را هم منتقل کن. «می‌نویسی» و «بنویس» هر دو دربارۀ نوشتن‌اند، ولی پیام یکسانی ندارند.

وقتی می‌گویی «می‌نویسی»، دربارهٔ انجام کاری خبر می‌دهی؛ اما با «بنویس» از مخاطب می‌خواهی آن کار را انجام دهد. در عربی هم «تَکْتُبُ» یعنی «می‌نویسی» و «اُکْتُبْ» یعنی «بنویس». این شکل دوم فعل امر است.

در پایهٔ نهم نمونه‌هایی مثل «اِسْمَعْ: بشنو»، «اِجْلِسْ: بنشین» و «اُخْرُجْ: خارج شو» را دیده‌ای. این‌ها همگی خطاب به یک پسر یا مرد هستند. هنگام ترجمه، فقط معنای کار را پیدا نکن؛ ببین جمله خبر می‌دهد یا درخواست انجام کار دارد. مثلاً معلم با «اِسْمَعْ» از دانش‌آموز می‌خواهد گوش کند، نه اینکه بگوید او اکنون گوش می‌کند.

حالا همان معنای درخواست را در فعل‌های بلندتر ببین. «تَبْتَعِدُ» یعنی «دور می‌شوی»، اما «اِبْتَعِدْ» یعنی «دور شو». همچنین «تَسْتَغْفِرُ» به معنای «آمرزش می‌خواهی» است و «اِسْتَغْفِرْ» یعنی «آمرزش بخواه». بلندترشدن فعل، معنای امر را عوض نمی‌کند.

یک نمونهٔ مهم هم «تَتَعَلَّمُ: یاد می‌گیری» و «تَعَلَّمْ: یاد بگیر» است. همهٔ فعل‌های امر با «ا» شروع نمی‌شوند. پس نمی‌توانی فقط با دیدن یا ندیدن الف، دربارهٔ امر بودن تصمیم بگیری. شکل آشنای فعل و معنای جمله را با هم بررسی کن. مثلاً «تَعَلَّمْ» در توصیهٔ یک معلم، دعوت به یادگرفتن است؛ گزارش یادگرفتنِ کسی نیست.

بعد از شناختن امر، نوبت به مخاطب می‌رسد: از چه کسی می‌خواهیم کاری انجام دهد؟ در نمونه‌های این درس، پایان فعل راهنمای خوبی است:

• «تَعَلَّمْ»: یاد بگیر؛ خطاب به یک پسر یا مرد.
• «تَعَلَّمي»: یاد بگیر؛ خطاب به یک دختر یا زن.
• «تَعَلَّما»: یاد بگیرید؛ خطاب به دو نفر.
• «تَعَلَّموا»: یاد بگیرید؛ خطاب به چند پسر یا مرد.
• «تَعَلَّمْنَ»: یاد بگیرید؛ خطاب به چند دختر یا زن.

در فارسی، «یاد بگیرید» می‌تواند چند مخاطب متفاوت داشته باشد؛ ولی شکل عربی اطلاعات دقیق‌تری می‌دهد. مثلاً اگر معلم با چند دانش‌آموز دختر صحبت کند، «تَعَلَّمْنَ» مناسب است. پس برای ترجمه، معنای کار و نشانهٔ مخاطب را با هم بخوان.

در گفت‌وگوی بخش گذرنامه، مأمور ابتدا خوشامد می‌گوید و دربارهٔ کشور مسافران می‌پرسد. مسافر می‌گوید از ایران و شهر زابل هستند. سپس صحبت به همراهان، کارت‌های ورود و محل بازرسی می‌رسد. «عَلَى الْيَمينِ» یعنی «در سمت راست» و «عَلَى الْيَسارِ» یعنی «در سمت چپ».

در پایان، مأمور با «رَجاءً» درخواستش را مؤدبانه بیان می‌کند. «جَوازاتِكُم» یعنی «گذرنامه‌هایتان» و «في أَيديكُم» یعنی «در دست‌هایتان». پس منظورش این است که گذرنامه‌ها را در دست بگیرند. وجود «رَجاءً» معنای درخواست را مؤدبانه می‌کند؛ امر همیشه دستور تند نیست. پاسخ مسافر، «نَحنُ جاهِزونَ»، یعنی «ما آماده‌ایم». حالا می‌توانی نقش هر دو نفر را خودت با صدای بلند بخوانی.

در تمرین درست و نادرست، دو کار جدا انجام بده: اول جملهٔ عربی را بفهم، بعد ببین با واقعیت سازگار است یا نه. ممکن است جمله از نظر زبان درست باشد، اما خبری نادرست بدهد.

به واژه‌های کوچک حساس باش؛ «فَقَط» یعنی «تنها» و «لا» می‌تواند معنی جمله را منفی کند. مثلاً دربارهٔ برف، اصلِ باریدن آن از آسمان درست است، اما محدود کردنش به کوه‌ها درست نیست؛ در شهرها هم برف می‌بارد. دربارهٔ گردباد هم باید هم شدت باد و هم امکان جابه‌جایی آن را در نظر بگیری.

روش کاربردی: جمله را تا آخر بخوان، ترجمهٔ ذهنی بساز و بخش تعیین‌کنندهٔ درستی یا نادرستی را پیدا کن. از روی یک واژهٔ آشنا دربارهٔ کل جمله تصمیم نگیر.

برای وصل کردن واژه به تعریف، دنبال نشانهٔ اصلی تعریف بگرد. اگر تعریف دربارهٔ دستگاهی برای کم کردن گرمای تابستان است، باید سراغ نام یک وسیله بروی؛ «مُكَيِّفُ الْهَواءِ» همان دستگاه تهویه یا کولر است. «اَلْمِشمِشُ» زردآلو، «اَلْمُحيطُ» اقیانوس، «اَلْمُغلَقُ» بسته و «اَلصَّفُّ» کلاس است. در این تمرین، «اَلْخَضِرَةُ» به معنی سبزی و سرسبزی، اضافه می‌ماند.

حالا رابطهٔ واژه‌ها را بررسی کن. مترادف‌ها معنای یکسان یا نزدیک دارند؛ مانند «حُجرَة» و «غُرفَة» برای اتاق. متضادها معنای مخالف دارند؛ مانند «صُعود» و «نُزول». در همین تمرین، «أَصبَحَ» و «صارَ» به معنی «شد» به هم نزدیک‌اند؛ «حَفلَة» و «مِهرَجان» نیز به جشن مربوط‌اند. «أَنزَلَ» پایین آوردن و «رَفَعَ» بالا بردن است؛ پس این دو متضادند.

برای ترجمهٔ جمله، ابتدا فعل را پیدا کن: چه کاری انجام شده و چه کسی آن را انجام داده است؟ سپس بپرس آیا کار روی چیزی یا کسی انجام شده است. فعلی که مفعول می‌گیرد، متعدّی است.

مثلاً در «قَرَأَتْ مَرْيَمُ الْكِتابَ»، مریم انجام‌دهندهٔ خواندن است. چه چیزی را خواند؟ کتاب را؛ پس «قَرَأَتْ» متعدّی است. اما در جمله‌ای دربارهٔ رفتن مریم به مدرسه، مدرسه مقصد حرکت است، نه چیزی که کار روی آن انجام شود. وجود اسم بعد از فعل، به‌تنهایی نشانهٔ مفعول نیست.

در تمرین کتاب، دیدن، کاشتن و درو کردن فعل‌های متعدّی‌اند: می‌توان پرسید چه چیزی را دیدند، کاشت یا درو کرد؟ اما رفتن و بازگشتن در جمله‌های این تمرین مفعول ندارند. هنگام ترجمه نیز معنی فعل را در نظر بگیر؛ کاشتن دشمنی و درو کردن زیان، تصویری از نتیجهٔ رفتار انسان است، نه کشاورزی واقعی.

در عبارت‌های کوتاه قرآنی، هر نشانه می‌تواند بخشی از ترجمه را بسازد. پیش از ترجمه، سه چیز را بررسی کن: زمان فعل، شخص فعل و ضمیرهای پیوسته. «سَـ» پیش از فعل مضارع، نشانهٔ آینده است؛ «ـهُم» معمولاً به «آن‌ها» و «ـنا» بسته به جایگاهش به «ما» اشاره دارد. مثلاً «سَيَرْجِعُ» یعنی «بازخواهد گشت» و «سَمِعْنا» یعنی «شنیدیم».

امر و نهی را هم از خبر جدا کن. امر از کسی انجام کاری را می‌خواهد؛ نهی او را از انجام کاری بازمی‌دارد. دقت کن که هر «لا» نشانهٔ نهی نیست: گاهی فقط خبر را منفی می‌کند، مانند وقتی می‌گوییم کسی توانایی انجام کاری را ندارد.

در پایان، ترجمه را روان کن، اما هیچ نشانه‌ای را حذف نکن. «شنیدیم» را به «می‌شنویم» تبدیل نکن و در فعل آینده، معنای «خواهد» را از دست نده.

حالا می‌توانی مهارت‌هایت را در یک کار واقعی به کار ببری: داستان عربی کوتاهی پیدا کن و آن را به فارسی برگردان. برای شروع، متنی با چند جملهٔ کوتاه و واژه‌های نسبتاً آشنا انتخاب کن؛ هدف، فهم دقیق است، نه انتخاب سخت‌ترین متن.

یک بار داستان را کامل بخوان تا موضوعش روشن شود. سپس فعل‌ها و ضمیرها را مشخص کن و فقط واژه‌های ناآشنا را در فرهنگ عربی‌ـ‌فارسی بجوی. اگر چند معنی دیدی، معنایی را انتخاب کن که با اتفاق‌های داستان جور باشد. در پایان، ترجمه را یک بار بدون نگاه کردن به عربی بخوان؛ آیا فارسی آن طبیعی و روشن است؟ نام منبع را هم نگه دار.

تمرین خانگی صفحهٔ بعد نیز همین دقت به نشانه‌ها را تقویت می‌کند: برای سفر به کشور دیگر، «اَلْجَواز» را به گذرنامه ربط بده؛ برای بخشِ برگ‌دار درخت، «اَلْغُصن» را به شاخه. از تعریف به معنی برس، نه از حدس ظاهری.

برای انتخاب واژه، اول بپرس: «این تعریف چه ویژگی خاصی دارد؟» در تعریف نخست، فقط آسمان مهم نیست؛ سفید بودن و سردکردن زمین هم مهم‌اند. پس «اَلثَّلج» یعنی برف مناسب است، نه «اَلْمَطَر» یعنی باران.

در تعریف بعد، چرخش شدید باد و خرابی، نشانهٔ «اَلإعصار» یعنی گردباد است؛ «اَلدُّخان» فقط دود است. دورهمیِ مناسبتی به «اَلاِحتِفال» یعنی جشن مربوط می‌شود، نه «اَلتَّعرُّف» یعنی آشناشدن. برای برگه یا کارت کوچکِ خرید و ورود، «اَلبِطاقَة» را انتخاب می‌کنیم، نه «اَلرِّسالَة» یعنی نامه. در موضوع پیشرفت صنعت هم «اَلكَهرَباء» یعنی برق پاسخ است؛ «اَلمَرافِق» به تأسیسات و امکانات اشاره دارد.

روش تو این باشد: ویژگی تعیین‌کننده را پیدا کن، بعد هر دو گزینه را با آن بسنج.

گاهی محل، کاربرد یا رابطهٔ یک چیز با زندگی ما، پاسخ را روشن می‌کند. سفید و گران‌بها بودن ممکن است تو را یاد نقره بیندازد؛ اما وقتی تعریف از صدف و دریا می‌گوید، پاسخ «اَلدُّرّ» یعنی مروارید است، نه «اَلفِضَّة» یعنی نقره.

برای سفر خارجی، «اَلجَواز» یعنی گذرنامه لازم است؛ «اَلمُكَيِّف» وسیلهٔ خنک‌کننده است. کسی که به یک کشور تعلق دارد و تابع قوانین آن است، «اَلمُواطِن» یعنی شهروند نامیده می‌شود؛ «اَلمُغلَق» یعنی بسته.

بازهٔ مشخص کار را «اَلدَّوام» می‌گوییم؛ «اَلهُدوء» آرامش است. در تعریف جانوران گیاه‌خواری مانند گاو و اسب هم «اَلبَهائِم» یعنی چهارپایان مناسب است، نه «اَلذِّئاب» یعنی گرگ‌ها. مثال‌های داخل تعریف، سرنخ‌های مهمی هستند.

برای شناختن اشخاص و موجودات، ببین تعریف چه کاری را به آن‌ها نسبت می‌دهد. کسی که از کشور دیگری برای دیدن شهر ما می‌آید، «اَلسّائِح» یعنی گردشگر است؛ «اَلفائِز» یعنی برنده. حشرهٔ کوچکی که غذا حمل می‌کند «اَلنَّملَة» یعنی مورچه است؛ «اَلوَردَة» گل است.

اگر تعریف دربارهٔ فکر تازه برای حل یک مشکل باشد، به «اَلاِقتِراح» یعنی پیشنهاد می‌رسیم، نه «اَلاِنتِفاع» یعنی بهره‌بردن. مثلاً وقتی برای بهترشدن برنامهٔ کلاس راهی مطرح می‌کنی، پیشنهاد داده‌ای.

حفاظت از مردم به کار «اَلشُّرطيّ» یعنی پلیس مربوط است، نه «اَلخَبّاز» یعنی نانوا. بخشی از درخت که برگ‌ها روی آن رشد می‌کنند هم «اَلغُصن» یعنی شاخه است، نه «اَلفاكِهَة» یعنی میوه.

در بخش پایانی، تعریف‌ها از چند موضوع متفاوت‌اند؛ پس اول موضوع هرکدام را تشخیص بده. جای رفت‌وآمد هواپیماها «اَلْمَطار» یعنی فرودگاه است؛ «اَلبَطّاريَّة» یعنی باتری. فضایی که در و پنجره دارد، در این تمرین «اَلحُجرَة» یعنی اتاق است، نه «اَلحَنَفيَّة» یعنی شیر آب.

در عبارت عددی، «عِشرونَ» یعنی بیست، «ناقِصُ» نشانهٔ کم‌کردن و «سَبعَةَ عَشَرَ» یعنی هفده است. «ثَلاثينَ» یعنی سی و «ثَلاثَة» یعنی سه؛ در نمونهٔ حل‌شده انتخاب می‌کنیم.

برای گفت‌وگو با دیگران، «اَلهاتِف» یعنی تلفن مناسب است، نه «اَلعَرَبَة» یعنی گاری یا وسیلهٔ نقلیه. قیمت کم هم نشانهٔ «اَلرَّخيص» یعنی ارزان است؛ «اَلغالي» معنی گران می‌دهد. همیشه پیش از انتخاب، معنای گزینهٔ دیگر را هم مرور کن.